Ιστορική ετυμηγορία: Τα social media ένοχα για εθισμό

Μια ιστορική δικαστική απόφαση ανακοινώθηκε την Τετάρτη στις Ηνωμένες Πολιτείες:

Υστερα από μία ολόκληρη εβδομάδα διαβουλεύσεων, ορκωτό δικαστήριο στο Λος Αντζελες εκρινε ότι η Meta, που διαχειρίζεται τα δημοφιλέστερα κοινωνικά δίκτυα και η πλατφόρμα YouTube προκάλεσαν βλάβη σε μια νεαρή χρήστρια μέσω χαρακτηριστικών σχεδιασμού που δημιούργησαν εθισμό και οδήγησαν στην ψυχική επιβάρυνσή της.

Advertisement

Πρόκειται για μια ετυμηγορία – ορόσημο που θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για περισσότερες αγωγές κατά κοινωνικών μέσων.

Η Meta και το YouTube υποχρεούνται τώρα να καταβάλουν τρία εκατομμύρια δολάρια ως αποζημίωση για ψυχική οδύνη, ταλαιπωρία αλλά και οικονομική ζημία. Η Meta επωμίζεται το 70% του ποσού αυτού και το YouTube το υπόλοιπο, σύμφωνα με τους New York Times.

Η πιλοτική αυτή υπόθεση – ξεκίνησε από την αγωγή που κατέθεσε μια γυναίκα 20 ετών σήμερα, με τα αρχικά KGM – κατηγορούσε τις εταιρείες κοινωνικών μέσων ότι δημιούργησαν προϊόντα εξίσου εθιστικά με τα τσιγάρα ή τα ψηφιακά καζίνο.

Η K.G.M. μήνυσε τη Meta, στην οποία ανήκουν το Instagram και το Facebook, καθώς και το YouTube της Google, για χαρακτηριστικά όπως το συνεχές scrolling και τις αλγοριθμικές προτάσεις, που — όπως υποστήριξε η ενάγουσα — της προκάλεσαν αγχώδη διαταραχή και κατάθλιψη.

Η ετυμηγορία στην υπόθεση της K.G.M. επικυρώνει μια νέα νομική θεωρία, σύμφωνα με την οποία οι ιστότοποι ή οι εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να προκαλέσουν βλάβη.

Οπως αναφέρουν οι New York Times, είναι πιθανό να επηρεάσει παρόμοιες υποθέσεις που αναμένεται να εκδικαστούν φέτος, οι οποίες θα μπορούσαν να υποχρεώσουν τους τεχνολογικούς κολοσσούς σε περαιτέρω οικονομικές αποζημιώσεις και να τους αναγκάσουν να αλλάξουν τα προϊόντα τους.

Χιλιάδες αγωγές έχουν κατατεθεί από εφήβους, σχολικές περιφέρειες και γενικούς εισαγγελείς πολιτειών κατά των Meta, YouTube, TikTok και Snap (ιδιοκτήτριας του Snapchat).

Το σώμα των ενόρκων, αποτελούμενο από επτά γυναίκες και πέντε άνδρες, θα συνεχίσει τις διαβουλεύσεις για να αποφασίσει το ύψος των αποζημιώσεων που θα πρέπει να καταβάλουν οι εταιρείες για κακόβουλες ενέργειες και απάτη.

Το TikTok και η Snap κατέληξαν σε εξωδικαστικό συμβιβασμό με την ενάγουσα με άγνωστους όρους πριν από την έναρξη της δίκης.

Η ετυμηγορία της Τετάρτης έρχεται μετά από απόφαση ορκωτού δικαστηρίου στο Νέο Μεξικό, σε άλλη υπόθεση που είχε καταθέσει ο γενικός εισαγγελέας της πολιτείας, η οποία έκρινε τη Meta υπεύθυνη για παραβίαση της πολιτειακής νομοθεσίας επειδή δεν προστάτευσε επαρκώς τους χρήστες των εφαρμογών της από κυκλώματα εκμετάλλευσης ανηλίκων.

Δικηγόροι, γονείς και οργανώσεις προστασίας καταναλωτών που στηρίζουν ενάγοντες σε άλλες υποθέσεις χαιρέτισαν την απόφαση ως ένα σημαντικό βήμα για τον περιορισμό των εταιρειών κοινωνικών μέσων.

«Είναι η πρώτη φορά στην Ιστορία που ένα σώμα ενόρκων άκουσε καταθέσεις στελεχών και είδε εσωτερικά έγγραφα που, κατά τη γνώμη μας, αποδεικνύουν ότι αυτές οι εταιρείες επέλεξαν τα κέρδη αντί για την προστασία των παιδιών», δήλωσε ο Τζόζεφ ΒανΖαντ, ένας από τους δικηγόρους της K.G.M.

«Διαφωνούμε με σεβασμό με την ετυμηγορία και εξετάζουμε τις νομικές μας επιλογές», ανέφερε εκπρόσωπος της Meta. Οι εκπρόσωποι του YouTube δεν απάντησαν στα αιτήματα των New York Times για σχολιασμό της απόφασης.

Οι υποθέσεις αυτές έχουν συγκριθεί με εκείνες κατά της καπνοβιομηχανίας τον περασμένο αιώνα, όταν εταιρείες όπως η Philip Morris και η R.J. Reynolds κατηγορήθηκαν ότι απέκρυψαν πληροφορίες για τις βλάβες που προκαλεί το κάπνισμα. Οι εταιρείες κατέληξαν το 1998 σε συμβιβασμό ύψους 206 δισ. δολαρίων με περισσότερες από 40 πολιτείες, που περιλάμβανε δέσμευση να σταματήσουν τη διαφήμιση προς ανηλίκους. Ακολούθησαν αυστηροί κανονισμοί και μείωση του καπνίσματος.

Παρότι η απόφαση του δικαστηρίου στην Καλιφόρνια αποτελεί μια αρχική νίκη κατά των τεχνολογικών κολοσσών, νομικοί εκτιμούν μιλώντας στους New York Times ότι δεν είναι σαφές αν θα αποτελέσει ανάλογο σημείο καμπής.

Οκτώ ακόμη υποθέσεις από μεμονωμένους ενάγοντες πρόκειται να εκδικαστούν στο ίδιο δικαστήριο, ενώ μια σειρά ομοσπονδιακών υποθέσεων από πολιτείες και σχολικές περιφέρειες στο Οκλαντ της Καλιφόρνιας αναμένεται να φτάσουν ενώπιον ενόρκων το καλοκαίρι.

«Ο δρόμος είναι ακόμη μακρύς, αλλά η απόφαση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική», δήλωσε στους New York Times ο Κλέι Κάλβερτ, ειδικός στο δίκαιο των μέσων ενημέρωσης. «Αν υπάρξει μια σειρά αποφάσεων υπέρ των εναγόντων, θα αναγκάσει τους εναγομένους να επανεξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζουν τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και το πώς παρέχουν περιεχόμενο σε ανηλίκους».