Γεννήθηκε ο Βηλαράς στα Κύθηρα;

Σπουδαίος, Ηπειρώτης την καταγωγή, καθηγητής της διασποράς, σε κείμενό του ** καταγράφει επιφανείς συμπατριώτες του διανοούμενους του Διαφωτισμού, όπως ο Μεθόδιος Ανθρακίτης (1660 – 1736), ο Αθανάσιος Ψαλίδας (1767-1829), ο Ευγένιος Βούλγαρης (1716 – 1806). Το σχετικό κεφάλαιο κλείνει με ιδιαίτερη αναφορά στον Ιωάννη Βηλαρά.

Από εκεί και η κυθηραϊκού ενδιαφέροντος άποψη, σύμφωνα με την οποία, ο συγγραφέας υιοθετεί μεν τα Κύθηρα ως τόπο γεννήσεως του γνωστού εκπροσώπου της πρώιμης λογοτεχνικής μας περιόδου, για να το αμφισβητήσει αμέσως, όπως σαφώς …υπονοείται στο παρακάτω απόσπασμα από το κείμενό του:

[…] Ο Βηλαράς πρέπει να έφυγε από τα Γιάννενα μετά την πυρπόληση της πόλης από τον Χουρσίτ. Πέθανε στο Τσελέποβο του Ζαγορίου λίγα χρόνια αργότερα (1823). Είχε γεννηθεί στα Κύθηρα, όπου και ο ναός  της ουράνιας Αφροδίτης. Ψεύτικος ακόμα και ο τόπος γέννησης που είχε δηλώσει. Απλά, έπρεπε κάπως να πείσει τους Βενετούς ότι ήταν δικός τους.[…]

 

Το σχόλιό μου επ’ αυτού:

Τι θέλει να μας πει, εδώ, ο καθηγητής; Να εκφράσει το παράπονο του Ηπειρώτη, που ως πολίτης δευτέρας κατηγορίας, έπρεπε να καταφύγει σε ταπεινωτικά τεχνάσματα κοινωνικής αναβάθμισης, ή να τονίσει τη δυνατότητα που είχε, σε αντίθεση με τους άλλους συμπατριώτες του, ο πατέρας τού Ιωάννη, επιφανής γιατρός των Ιωαννίνων, να

εξασφαλίσει στο γιο του το ποθητό κυθηραϊκό-επτανησιακό «διαβατήριο», προς τη Δύση;

 

Ή, μήπως,- με εκείνο το «ψεύτικος ακόμα» του κειμένου του-, θέλει να μας θυμίσει την πορεία του καλοσπουδαγμένου γόνου, ο οποίος με την επιστροφή του στην ηπειρώτικη πρωτεύουσα διορίστηκε, ως προσωπικός γιατρός του Βελή πασά, γιου του Αλή Πασά, του χαρεμιού του, αλλά και του ίδιου του Αλή Πασά; Και που, επί πλέον, κατάφερε να κερδίσει την εύνοια του τελευταίου, ενώ για να τον τιμήσει του αφιέρωσε και τιμητικό επίγραμμα! Σύμφωνα, μάλιστα με τον μαρξιστή ιστορικό Γιάννη Κορδάτο, η εκτίμηση και ο θαυμασμός του Βηλαρά προς τον Αλή δεν πήγαζε από κολακεία, αλλά από θαυμασμό προς τον φιλοπρόοδο και φωτισμένο κυβερνήτη!…

 

Ας είμαστε όμως γενναιόδωροι. Ακόμα κι αν τα παραπάνω-υποθέσεις στο κάτω κάτω-είναι αλήθεια, δεν αναιρούν τη μεγάλη μας οφειλή προς τον Ηπειρώτη γιατρό και  λογοτέχνη. Ποια οφειλή; Να θυμίσω ότι το τραγούδι-διαμαντάκι της δημοτικής μας μουσικής, «Πουλάκι ξένο, ξενιτεμένο», «γράφτηκε» πάνω σε στίχους του Βηλαρά!

 

*O κ. Κωστούλας είναι τέως γενικός διευθυντής εταιρειών του ευρύτερου χρηματοπιστωτικού τομέα  Email: gcostoulas@gmail.com

**«Τοκάτα, για την κόρη με το καμένο πρόσωπο», εκδόσεις Κέρδος,

 

---

 

Δημοσιεύθηκε στην έντυπη έκδοση της εφημερίδας ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ στο φύλλο Οκτωβρίου 2025