Έργα. Δεν είναι μόνο το Δημόσιο…
Στο προηγούμενο φύλλο μας είχαμε κύριο θέμα τον τρόπο που γίνονται τα δημόσια έργα στη χώρα μας και τι γίνεται με αυτά τα έργα στο νησί μας, τα Κύθηρα. Παράλληλα, δίπλα ακριβώς, το κύριο άρθρο μας ήταν αφιερωμένο στην ευεργεσία, μία έννοια που έχει παρεξηγηθεί πολύ στην εποχή μας και έχει ατονήσει σημαντικά για πολλούς λόγους, ένας από τους οποίους είναι και ο αναφερόμενος στο άρθρο. Μάλιστα στην εποχή μας, που ισχυρές πλειοψηφίες υποστηρίζουν ότι για όλα πρέπει να έχει τον πρώτο λόγο, την ευθύνη, αλλά και την χρηματοδότηση, το κράτος. Και καλά όλα τα άλλα, αλλά τα κρατικά κονδύλια πάντα ήταν σε ανεπάρκεια, τώρα δε με την παρατεταμένη κρίση πολλά έργα πέρασαν σε δεύτερη μοίρα, ειδικά δε όσα έχουν σχέση με τον πολιτισμό. Όμως, αυτό είναι το ισχυρό σημείο της χώρας. Αν, λοιπόν, δεν μπορεί ή ολιγωρεί το κράτος να χρηματοδοτήσει αυτά τα έργα γιατί να μην δεχθούμε και, μάλιστα, να επιδιώξουμε, την προσέλκυση χορηγών; Και εδώ, οφείλουμε να τονίσουμε δύο τινά. Πρώτον, όλοι οι παράγοντες του τόπου πρέπει να αναζητούν χορηγούς, αλλά, κύρια, πρέπει να επιλέγουν τα έργα εκείνα, στα οποία δύσκολα θα φθάσει το χέρι του κράτους για να προταθούν στους χορηγούς, οι οποίοι, με τη σειρά τους, πρέπει να διαθέτουν την ευχέρεια να επιλέγουν τα έργα που τους ενδιαφέρουν να χρηματοδοτήσουν. Αλλά αυτό είναι μία διαφορετική συζήτηση που θα ακολουθήσει από αυτές τις στήλες.
ΑΣΦΑΛΩΣ οι χορηγίες ποτέ δεν θα υποκαταστήσουν τα κρατικά (και δημοτικά) κονδύλια για έργα και ειδικά για έργα υποδομής. Μιλάμε για διαφορετικά πράγματα, αλλά για να γίνει κατανοητό τι ακριβώς εννοούμε θα δούμε μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα από το πρόσφατο παρελθόν. Να δούμε μερικά έργα, τα οποία δεν θα γίνονταν ποτέ αν δεν υπήρχαν ευεργέτες, χορηγοί και αυτοί που έπαιρναν τις πρωτοβουλίες για όλα αυτά.
Παράδειγμα πρώτο. Να αναφέρουμε τη λειτουργία του Γηροκομείου, το οποίο αποτέλεσε τη συνέχεια της πρωτοβουλίας για το Νοσοκομείο, ειδικά από τότε που το τελευταίο εντάχθηκε στο ΕΣΥ. Υπήρχε ποτέ περίπτωση η ελλιπέστατη κρατική μέριμνα για την τρίτη ηλικία να φθάσει μέχρι τα Κύθηρα; ΠΟΤΕ! Ήρθε όμως ο ευεργετισμός και μερικοί πρωτοπόροι και το Γηροκομείο έλαβε σάρκα και οστά. Τώρα φιλοξενεί σταθερά με φροντίδα που ήταν δύσκολο ή και αδύνατο να υπάρχει στην οικογένεια (όταν υπήρχε οικογένεια…) σε σταθερό αριθμό κάπου 50 άτομα. Αν περίμεναν από το κράτος οι περισσότεροι απλά θα περνούσαν λίγα χρόνια (κακής ποιότητος) ζωής. Εδώ όμως έχουμε και κάτι ακόμη. Οι ετήσια συνεισφορά στην τοπική οικονομία (μισθοί, εργασίες, τρόφιμα κλπ) κυμαίνεται από 700.000-1.200.000 ευρώ ετησίως και το σύνολο σχεδόν μένει στο νησί. Αν λάβουμε υπ’ όψιν και την επιβολή βαριάς φορολογίας στα Ιδρύματα (το 2019 για παράδειγμα, το κράτος εισέπραξε συνολικά κοντά 400.000 ευρώ από κάθε είδους φόρους και εισφορές αποκλειστικά από τη λειτουργία του Τριφυλλείου Ιδρύματος, βλέπουμε ένα ενδιαφέρον σύνολο. Μήπως μπορεί κανείς να αναλύσει την επίπτωση στο συνολικό εισόδημα στο νησί αν έλειπαν τα ποσά αυτά, αν εξαιρέσουμε βέβαια το ανυπολόγιστο όφελος της κοινωνικής προσφοράς;
Παράδειγμα δεύτερο. Έχουν αρχίσει ήδη τα έργα για συντήρηση-αποκατάσταση του Αγίου Μύρωνος στα Αντικύθηρα, έργο το οποίο χρηματοδοτεί εξ ολοκλήρου ο εφοπλιστής κ. Αθ. Μαρτίνος. Εδώ δεν επρόκειτο αυτό να γινόταν ποτέ από άλλα κονδύλια. Και σε όποιον διερωτηθεί αν αυτό αποτελεί προτεραιότητα, ο κάθε χορηγός αποφασίζει πού θα διαθέσει τα χρήματά του. Κι εδώ όμως έχουμε ένα κονδύλιο (που μπορεί να φθάσει και να ξεπεράσει το 1εκ ευρώ) το μεγαλύτερο μέρος του οποίου θα πάει σε επιχειρήσεις και εργαζόμενους των Κυθήρων. Παρόμοιο έργο, που δεν έχει ξεκινήσει ακόμη, αλλά είναι σε καλό δρόμο, είναι η διάσωση και επισκευή του ιστορικού φάρου Απολυτάρας στα Αντικύθηρα, η μελέτη του οποίου έχει γίνει ήδη με δαπάνη από το Ίδρυμα Αικ. Λασκαρίδη, από το οποίο θα καταβληθούν προσεχώς και τα κόστη για το φάρο. Πόσα χρόνια θα περίμεναν τα Αντικύθηρα να δουν να γίνονται όλα αυτά από άλλη πηγή; Και να μην ξεχάσουμε! Η μεγάλη περιπέτεια της εναλίου ανασκαφής στο Ναυάγιο των Αντικυθήρων έγινε αποκλειστικά με χορηγίες διεθνούς ομάδος χορηγών. (Οι οποίοι δέχτηκαν και τα πυρά γνωστών κύκλων που «μισούν» τις προσφορές!). Το κράτος δεν έδωσε πεντάρα για όλη αυτή την προσπάθεια για να μην αναφέρουμε ότι κάποια όργανά του την υπονόμευσαν συστηματικά.
Παράδειγμα τρίτο. Ποίος πίστευε αλήθεια ότι το οραματικό πείσμα του καθηγητή κ. Γ. Κασιμάτη, ο οποίος ίδρυσε το Κ.Ι.Π.Α., θα είχε ως αποτέλεσμα τα Κύθηρα σήμερα να διαθέτουν ένα επαρκές σηματοδοτημένο δίκτυο 100χλμ μονοπατιών που συγκεντρώνει κάθε χρόνο εκατοντάδες επισκεπτών με ένα συνεχώς διευρυνόμενο κοινό; Μάλιστα ένα δίκτυο που σύντομα θα επεκταθεί σχεδόν στο διπλάσιο; Με τα σχέδια του Ιδρύματος να φθάνουν στη διάσωση και αξιοποίηση παλαιών κτηρίων, αλλά και παραδοσιακών δράσεων, όπως τα σχολεία της αγγλοκρατίας, τα μικροφράγματα, τα τοπικά προϊόντα και άλλες δράσεις που συμπληρώνουν τα μονοπάτια. Εδώ έχουμε μία ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια. Τη συνεισφορά των φίλων και χορηγών του Ιδρύματος, που μέχρι τώρα έχουν προσφέρει κάπου 200.000 ευρώ, τα μισά των οποίων δαπανήθηκαν στο πεδίο, συμπλήρωσε η Δημοτική Αρχή και η Εγχώριος με μικρές, αλλά καίριες προσφορές και η Περιφέρεια, που εντάσσει στον προϋπολογισμό της έργα που προτείνει το ίδρυμα. Το οποίο συνεχίζει να εκπλήσσει με ένα πρόγραμμα που περιλαμβάνει: Συντήρηση των μονοπατιών, επέκταση του δικτύου στα Κύθηρα και στα Αντικύθηρα, φτάνοντας τα 150 χλμ., κατάρτιση και δίκτυο συνεργασίας επαγγελματιών τουρισμού, αποκατάσταση και επισκεψιμότητα φαραγγιών και διάνοιξη διαδρομών για την ορεινή ποδηλασία.
Νομίζουμε δεν χρειάζεται να επεκταθούμε περισσότερο, καίτοι η τοπική μας ιστορία είναι γεμάτη με εκατοντάδες παραδείγματα, όπου η ευαισθησία δωρητών και ευεργετών αντικαθιστούσε διαρκώς το μονίμως αδύναμο, συνήθως αδιάφορο και πολλάκις απόμακρο κράτος μας. Όμως, με τα παραπάνω χαρακτηριστικά παραδείγματα συνεισφοράς σε μεγάλα έργα, από εντοπίους, ομογενείς, αλλά και φίλους των Κυθήρων, δίνουμε μία επαρκή εικόνα των πραγμάτων. Η μία δύναμη, που έχει την υποχρέωση (κράτος) να κάνει τη δουλειά της και η άλλη, που έχει την ευαισθησία (ιδιώτες) να συμπληρώνει. Έτσι είχαμε σωρεία μικρών έργων στο παρελθόν. Ο Άγιος Γεώργιος π.χ. στα Λουραντιάνικα σώθηκε με τη χρηματική κληρονομιά ενός ευαίσθητου ανθρώπου (Εμμ. Λουράντος), που συνάντησε το ενδιαφέρον των αρχαιολογικών υπηρεσιών και την κινητοποίηση των ντόπιων. Η Βρύση της Πορτοκαλιάς στον Καραβά είχε αναμορφωθεί από τον Κρίτωνα Δηλαβέρη, ο οποίος είχε προσφέρει, όπως και ο πατέρας του, σε δεκάδες έργα, με σημαντικότερο το ομώνυμο σχολείο, η Πατρικία Σχολή ήταν προσφορά του Δ. Πατρίκιου και εκατοντάδες άλλα έργα. Αφήσαμε τελευταίες δύο περιπτώσεις. Ο γιατρός Χαρ. Κρίθαρης έδωσε μεγάλο χρηματικό ποσό για το εκδοτικό έργο της Εταιρείας Κυθηραϊκών Μελετών και ενίσχυσε τη μελέτη των πηγών της τοπικής μας ιστορίας. Στον έρανο που γινόταν στην Αυστραλία για να χτιστεί νέο σχολείο στο Λειβάδι τη δεκαετία 1960 ένας Νικόλας Τραβασάρος έδωσε 250 λίρες Αγγλίας από τις 812 που συγκέντρωσαν τότε οι Λειβαδίτες εκεί και είπε: «Αφού εγώ έμεινα αγράμματος, ας δώσουμε να μάθουνε τα παιδιά γράμματα»! Καταλήγουμε. Οι ευεργέτες ήταν εκατοντάδες και σήμερα δεν χάθηκαν. Μάλλον εμείς δεν ψάχνουμε σωστά!
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΦΕΒΡΟΥΑΡΊΟΥ 2021 ΤΗΣ ΕΝΤΥΠΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ «ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ»
Kythira Online