Άγρια χόρτα των Κυθήρων. Τα ξεχασμένα καλογέρια

Στα παιδικά μας χρόνια και στην εποχή των δύσκολων καιρών, που τα χορταρικά κάλυπταν σημαντικό μέρος της διατροφής των ανθρώπων στο νησί, τα άγρια χόρτα που αφθονούσαν είχαν την τιμητική τους σε κάθε σπιτικό. Μόλις σταματούσαν τα κρύα του χειμώνα, εκεί στα μέσα Μαρτίου δεν ήταν λίγες οι νοικοκυρές που ξεχύνονταν στα χωράφια στα οποία φύτρωναν κάτι μικρά λουλούδια με έντονο θαλασσί χρώμα μέσα από πολυετείς βολβούς, που ήταν με τη σειρά τους εξαίρετο, επίσης, έδεσμα και τους μάζευαν μετά το όργωμα με τα ζώα. Ίσως το λουλούδι αυτό να είναι το μόνο ή από τα ελάχιστα είδη που είναι βρώσιμος και ο βολβός και το λουλούδι, με διαφορετική παρασκευή βέβαια. Εδώ η αναφορά μας είναι σε αυτό το όμορφο, αλλά και τόσο νόστιμο λουλουδάκι, το οποίο μαζευόταν εύκολα στα, λίγα σχετικά, μέρη που αφθονούσε. Το καθάρισμά του δεν απαιτούσε καμία δεξιότητα ή κόπο, αφού κοβόταν μόνο το μεστό κομμάτι του μίσχου. Μετά τα έβραζαν στο νερό και τα έτρωγαν σαλάτα με λίγο ξύδι ή λεμόνι. Αν υπήρχε και κάποιος μεζές, κάτι σπάνιο την εποχή αυτή, συμπλήρωνε το φτωχικό βραδινό.

Advertisement

Το λουλούδι αυτό, που είναι και σήμερα γνωστό σε πολλούς το ονόμαζαν καλογέρι και διακρινόταν στο βρώσιμο και το «άγριο» που είχε έντονο μωβ χρώμα και δεν τρωγόταν. Στην ουσία ήταν μία άγρια μορφή του καλλωπιστικού φυτού Μούσκαρι, απαντάται δε σε πολλά μέρη της Ελλάδος, ειδικά στην Αν. Πελοπόννησο, την περιοχή Λουτρακίου Περαχώρας, αλλά και αλλού, συνήθως δε τα ονόμαζαν εκεί κουρκουτσέλια.

Δημοσιεύθηκε στην έντυπη έκδοση της εφημερίδας ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ στο φύλλο Απριλίου 2025