Χάθηκε ή κλάπηκε το κινητό: Τι πρέπει να κάνουμε πριν και μετά

Πόσο πιθανό είναι να χάσουμε το κινητό μας; Και πόσο πιθανό είναι να πέσουμε θύμα κλοπής; Η πρώτη σκέψη μπορεί να είναι «δεν θα συμβεί σε εμένα», ωστόσο τα στατιστικά έχουν διαφορετική άποψη. Σύμφωνα με έκθεση της Διεθνούς Ένωσης Τηλεπικοινωνιών (ITU), η οποία επικαλείται διάφορες μελέτες και αναφορές, περίπου 70 εκατομμύρια smartphones κλέβονται ή χάνονται κάθε χρόνο παγκοσμίως.

Advertisement

Ανεξάρτητα από το πόσο πιθανό είναι να συμβεί σε εμάς, υπάρχουν συγκεκριμένες ενέργειες που μπορούμε να κάνουμε, τόσο προληπτικά, όσο και αμέσως μετά την κλοπή ή την απώλεια του κινητού, ώστε να προστατεύσουμε τα προσωπικά μας δεδομένα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αυξήσουμε τις πιθανότητες εντοπισμού της συσκευής.

Τι κάνουμε πριν χαθεί ή κλαπεί το κινητό

Όσο ακόμα έχουμε τη συσκευή στην κατοχή μας, υπάρχουν ορισμένες κινήσεις που μπορούν να μας προετοιμάσουν για παν ενδεχόμενο:

• Ενεργοποιούμε Find My στο iPhone ή Find Hub στο Android

Οι συγκεκριμένες λειτουργίες μπορούν να μας δείξουν την τρέχουσα ή την τελευταία γνωστή θέση της συσκευής στον χάρτη, ενώ απομακρυσμένα μπορούμε να τη σημάνουμε ως χαμένη, να εμφανίσουμε μήνυμα ή στοιχεία επικοινωνίας στην οθόνη κλειδώματος, να την κάνουμε να παίξει ήχο, να περιορίσουμε τη χρήση των καρτών στο ψηφιακό πορτοφόλι και, αν χρειαστεί, να διαγράψουμε απομακρυσμένα τα δεδομένα της.

Για να ενεργοποιήσουμε το Find My στο iPhone πηγαίνουμε Settings → [το όνομά μας] → Find My → Find My iPhone και ενεργοποιούμε το Find My iPhone. Καλό είναι να είναι επίσης ενεργά τα Find My network και Send Last Location, ώστε να υπάρχει δυνατότητα εντοπισμού ακόμη και όταν το iPhone είναι offline και να αποστέλλεται η τελευταία θέση του όταν η μπαταρία πέφτει πολύ χαμηλά.

Για να ενεργοποιήσουμε το Find Hub στο Android πηγαίνουμε Settings → Security → Find Hub και ελέγχουμε ότι είναι ενεργό το Allow device to be located. Η Google συνιστά επίσης να είναι ενεργό το Location. Για τη δυνατότητα εντοπισμού ακόμη και όταν η συσκευή είναι offline, πηγαίνουμε Settings → Google → All Services → Find Hub → Find your offline devices. Από εκεί μπορούμε να ρυθμίσουμε τον τρόπο με τον οποίο η συσκευή θα συμμετέχει στο Find Hub network, ένα δίκτυο Android συσκευών που χρησιμοποιεί κρυπτογραφημένες πληροφορίες τοποθεσίας για να βοηθά στον εντοπισμό χαμένων συσκευών ακόμη και όταν αυτές δεν είναι συνδεδεμένες στο Internet.

• Ορίζουμε ισχυρό PIN/passcode

Η ύπαρξη PIN ή passcode εμποδίζει την άμεση πρόσβαση στη συσκευή και στα δεδομένα της από τρίτους, σε περίπτωση απώλειας ή κλοπής. Για μεγαλύτερη ασφάλεια, προτιμάμε PIN τουλάχιστον έξι ψηφίων ή, ακόμη καλύτερα, αλφαριθμητικό κωδικό πρόσβασης, αποφεύγοντας εύκολους συνδυασμούς, επαναλήψεις και προσωπικά στοιχεία που μπορούν να μαντέψουν τρίτοι. Το PIN ή passcode αποτελεί μέρος των μηχανισμών προστασίας των δεδομένων της συσκευής, ενώ όσο ισχυρότερος είναι ο κωδικός τόσο δυσκολότερη γίνεται η μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση. Τα σύγχρονα smartphones περιορίζουν επίσης τις συνεχόμενες λανθασμένες προσπάθειες εισαγωγής PIN ή passcode, επιβάλλοντας καθυστερήσεις ή προσωρινούς περιορισμούς στις νέες δοκιμές και δυσκολεύοντας έτσι το brute force.

Στο iPhone ορίζουμε κωδικό από Settings → Face ID & Passcode / Touch ID & Passcode → Turn Passcode On, ενώ σε Android από Settings → Security / Security & privacy → Screen lock, επιλέγοντας PIN, μοτίβο ή password. Η ακριβής διαδρομή στο Android μπορεί να διαφέρει ανάλογα με τον κατασκευαστή.

• Φροντίζουμε για το backup των δεδομένων μας

Ανεξάρτητα από το αν τα δεδομένα μας τελικά πέσουν ή όχι σε λάθος χέρια, είναι πολύ σημαντικό να έχουμε ένα αντίγραφο για τον εαυτό μας.

Στο iPhone μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το iCloud τόσο για τη δημιουργία backup της συσκευής όσο και για τον ξεχωριστό συγχρονισμό συγκεκριμένων δεδομένων, όπως επαφές, φωτογραφίες και σημειώσεις. Για να ενεργοποιήσουμε το αυτόματο backup της συσκευής, πηγαίνουμε Settings → [το όνομά μας] → iCloud → iCloud Backup και ενεργοποιούμε το Back Up This iPhone. Παράλληλα, από Settings → [το όνομά μας] → iCloud → Saved to iCloud → See All μπορούμε να επιλέξουμε ποια δεδομένα και εφαρμογές θα συγχρονίζονται μέσω iCloud. Μεταξύ άλλων, μπορούμε να συγχρονίσουμε τις Επαφές μας, τις Σημειώσεις μας και τα Συμβάντα Ημερολογίου. Για τις φωτογραφίες και τα βίντεο πηγαίνουμε Settings → [το όνομά μας] → iCloud → Saved to iCloud → Photos → Sync this

iPhone. Για τα υπόλοιπα αρχεία που έχουμε στη συσκευή μας, επειδή το iCloud Backup δεν αποτελεί πλήρες αντίγραφο όλων των αρχείων και δεδομένων του iPhone και ορισμένα στοιχεία συγχρονίζονται ή αποθηκεύονται ξεχωριστά, για μεγαλύτερη ασφάλεια μπορούμε να διατηρούμε και ένα επιπλέον τοπικό backup σε υπολογιστή.

Σε Mac, συνδέουμε το iPhone με καλώδιο, ανοίγουμε το Finder, επιλέγουμε τη συσκευή από την πλαϊνή στήλη και στην καρτέλα General επιλέγουμε «Back up all of the data on your iPhone to this Mac» και στη συνέχεια «Back Up Now». Αν θέλουμε να περιλαμβάνονται και δεδομένα Health και Activity, ενεργοποιούμε το «Encrypt local backup».

Σε Windows, συνδέουμε το iPhone με καλώδιο και ανοίγουμε την εφαρμογή Apple Devices. Επιλέγουμε το iPhone, μεταβαίνουμε στην ενότητα General, επιλέγουμε «Back up all of the data on your iPhone to this computer» και στη συνέχεια «Back Up Now». Αν θέλουμε να διατηρηθούν και εδώ δεδομένα Health και Activity, ενεργοποιούμε το «Encrypt local backup» πριν ξεκινήσουμε τη διαδικασία.

Αν το τοπικό backup γίνεται χειροκίνητα, θα πρέπει να επαναλαμβάνεται τακτικά, ώστε σε περίπτωση απώλειας ή κλοπής να διαθέτουμε όσο το δυνατόν πιο πρόσφατο αντίγραφο των δεδομένων μας.

Στις συσκευές Android, το αυτόματο backup και ο συγχρονισμός πολλών βασικών δεδομένων πραγματοποιούνται μέσω του Google Account. Από Settings → Google → All Services → Backup ενεργοποιούμε το Backup by Google One, ελέγχουμε ποια δεδομένα περιλαμβάνονται στο αντίγραφο ασφαλείας και, αν θέλουμε να δημιουργήσουμε άμεσα ένα νέο αντίγραφο, επιλέγουμε Back up now. Μεταξύ άλλων, μπορούν να αποθηκεύονται αυτόματα δεδομένα εφαρμογών, ρυθμίσεις της συσκευής, ιστορικό κλήσεων και SMS/MMS.

Οι επαφές που είναι αποθηκευμένες ως Google Contacts συγχρονίζονται με τον λογαριασμό Google, εφόσον είναι ενεργός ο συγχρονισμός επαφών.

Για τις φωτογραφίες και τα βίντεο, ανοίγουμε το Google Photos και πηγαίνουμε Profile picture → Photos settings → Backup, όπου ενεργοποιούμε το Backup. Μπορούμε επίσης να επιλέξουμε για ποιους φακέλους της συσκευής θα δημιουργείται αυτόματα backup στο Google Photos, μέσω της επιλογής Back up device folders.

Τα συμβάντα που αποθηκεύονται στο Google Calendar συγχρονίζονται με τον Google Account, εφόσον είναι ενεργός ο συγχρονισμός, και εμφανίζονται στις υπόλοιπες συσκευές στις οποίες χρησιμοποιούμε τον ίδιο λογαριασμό.

Για τις σημειώσεις, η διαδικασία εξαρτάται από την εφαρμογή που χρησιμοποιούμε. Για παράδειγμα, αν χρησιμοποιούμε Google Keep, οι σημειώσεις συγχρονίζονται με τον Google

Account που χρησιμοποιούμε στην εφαρμογή, ενώ εφαρμογές άλλων κατασκευαστών μπορεί να χρησιμοποιούν διαφορετικό μηχανισμό συγχρονισμού.

Τα προσωπικά αρχεία αποτελούν ξεχωριστή περίπτωση. Το αυτόματο backup του Android δεν περιλαμβάνει όλα τα αρχεία που βρίσκονται στη συσκευή. Για τον λόγο αυτό, σημαντικά έγγραφα και άλλα αρχεία μπορούμε να τα αποθηκεύουμε σε υπηρεσία cloud, όπως το Google Drive, ή να τα αντιγράφουμε περιοδικά σε υπολογιστή ή άλλο αποθηκευτικό μέσο. Το ανέβασμα αρχείων στο Google Drive αποτελεί ξεχωριστή διαδικασία από το backup της συσκευής.

• Ελέγχουμε την πρόσβαση στο Apple/Google Account

Βεβαιωνόμαστε ότι γνωρίζουμε τα στοιχεία σύνδεσης του Apple Account ή του Google Account και ότι οι επιλογές ανάκτησης του λογαριασμού είναι ενημερωμένες, ώστε σε περίπτωση απώλειας ή κλοπής να μπορούμε να συνδεθούμε από άλλη συσκευή και να χρησιμοποιήσουμε υπηρεσίες όπως το Find My ή το Find Hub.

• Ενεργοποιούμε 2FA στους σημαντικούς λογαριασμούς

Το 2FA (Two-Factor Authentication) απαιτεί έναν δεύτερο παράγοντα επιβεβαίωσης κατά τη σύνδεση σε λογαριασμούς, πέρα από τον κωδικό πρόσβασης. Έτσι, ακόμη κι αν κάποιος αποκτήσει τον κωδικό πρόσβασης στο web banking, σε λογαριασμό email, στο Apple/Google Account, στα social media ή σε άλλη υπηρεσία, δυσκολεύεται να συνδεθεί χωρίς και τον δεύτερο παράγοντα επιβεβαίωσης.

• Καταγράφουμε σε ασφαλές σημείο το IMEI και το serial number της συσκευής

Το IMEI και το serial number αποτελούν αναγνωριστικά της συσκευής και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την ταυτοποίησή της σε περίπτωση απώλειας ή κλοπής. Το IMEI μπορεί να χρειαστεί κατά την επικοινωνία με την αστυνομία, ενώ ο πάροχος μπορεί, εφόσον υποστηρίζει τη σχετική διαδικασία, να το χρησιμοποιήσει για τον αποκλεισμό της συσκευής από το δίκτυο κινητής.

Στο iPhone, μπορούμε να βρούμε τόσο το IMEI όσο και το serial number από Settings → General → About. Τα ίδια στοιχεία αναγράφονται επίσης στην αρχική συσκευασία της συσκευής, ενώ σε ορισμένα παλαιότερα μοντέλα το IMEI είναι χαραγμένο στην υποδοχή της SIM ή στο πίσω μέρος του iPhone.

Ακόμη, μπορούμε να βρούμε τα στοιχεία της συσκευής μέσω Finder σε Mac ή Apple Devices/iTunes σε Windows, από άλλη Apple συσκευή στην οποία είμαστε συνδεδεμένοι με τον ίδιο Apple Account, καθώς και μέσω του account.apple.com, επιλέγοντας τη συσκευή από την ενότητα Devices.

Στο Android, η ακριβής διαδρομή μέσα στις Ρυθμίσεις μπορεί να διαφέρει ανάλογα με τον κατασκευαστή, αλλά το IMEI βρίσκεται συνήθως στις πληροφορίες της συσκευής. Μπορούμε επίσης να το δούμε μέσω του Find Hub, είτε από την εφαρμογή είτε από το android.com/find, επιλέγοντας τη συσκευή και στη συνέχεια το εικονίδιο Ρυθμίσεων. Το IMEI αναγράφεται συνήθως και στην αρχική συσκευασία του κινητού. Το serial number βρίσκεται επίσης στις πληροφορίες της συσκευής μέσα στις Ρυθμίσεις, με την ακριβή διαδρομή να διαφέρει ανάλογα με τον κατασκευαστή.

Σε κινητά που υποστηρίζουν δύο γραμμές κινητής, μπορεί να εμφανίζεται και δεύτερο αναγνωριστικό, το IMEI2, το οποίο χρησιμοποιείται για τη δεύτερη σύνδεση κινητής, είτε αυτή γίνεται μέσω φυσικής SIM είτε μέσω eSIM. Σε αυτή την περίπτωση, είναι χρήσιμο να καταγράψουμε και τα δύο IMEI, ώστε να έχουμε πλήρη στοιχεία της συσκευής σε περίπτωση απώλειας ή κλοπής.

Επειδή μετά την απώλεια ή την κλοπή δεν θα έχουμε πρόσβαση στο ίδιο το κινητό, είναι χρήσιμο να έχουμε καταγράψει εκ των προτέρων το IMEI και το serial number σε ασφαλές σημείο, ανεξάρτητα από το αν διατηρούμε την αρχική συσκευασία.

• Ενεργοποιούμε τις πρόσθετες αντικλεπτικές λειτουργίες της συσκευής

Στο iPhone, ενεργοποιούμε το Stolen Device Protection από Settings → Face ID & Passcode / Touch ID & Passcode → Stolen Device Protection. Η λειτουργία είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στην περίπτωση όπου κάποιος τρίτος γνωρίζει ήδη το passcode, καθώς για ορισμένες ευαίσθητες ενέργειες απαιτεί Face ID ή Touch ID χωρίς δυνατότητα χρήσης του passcode ως εναλλακτική, ενώ για ορισμένες κρίσιμες αλλαγές, όπως η αλλαγή του κωδικού του Apple Account, μπορεί να επιβάλει και καθυστέρηση ασφαλείας. Από προεπιλογή, τα πρόσθετα μέτρα προστασίας εφαρμόζονται όταν το iPhone βρίσκεται μακριά από οικείες τοποθεσίες, όπως το σπίτι ή η εργασία, ενώ μπορούμε να επιλέξουμε «Always» ώστε να ισχύουν παντού.

Στο Android, από Settings → Google → All services → Theft protection μπορούμε, ανάλογα με τη συσκευή και την έκδοση Android, να ενεργοποιήσουμε λειτουργίες όπως Theft Detection Lock, που κλειδώνει αυτόματα το κινητό αν εντοπίσει κίνηση που παραπέμπει σε απότομο άρπαγμα, Offline Device Lock, που το κλειδώνει αν παραμείνει εκτός σύνδεσης για κάποιο χρονικό διάστημα, Failed Authentication Lock, που το κλειδώνει μετά από επανειλημμένες αποτυχημένες προσπάθειες ξεκλειδώματος, και Identity Check, που απαιτεί βιομετρική ταυτοποίηση για ευαίσθητες ενέργειες χωρίς δυνατότητα χρήσης PIN, μοτίβου ή password ως εναλλακτικού τρόπου επιβεβαίωσης.

Τι κάνουμε αφού χαθεί ή κλαπεί το κινητό

Αν το κινητό χαθεί ή κλαπεί, ακολουθούν ορισμένες ενέργειες που πρέπει να γίνουν το συντομότερο δυνατό:

• Προσπαθούμε να εντοπίσουμε τη συσκευή μέσω Find My / Find Hub 

Για iPhone, ο εντοπισμός στον χάρτη μπορεί να γίνει από άλλη συσκευή Apple μέσω της εφαρμογής Find My, από οποιονδήποτε browser μέσω iCloud.com/find και, αν έχει ενεργοποιηθεί το Find My network, μπορεί να εντοπιστεί ακόμη και όταν το iPhone είναι offline, μέσω του δικτύου άλλων Apple συσκευών.

Για Android, ο εντοπισμός στον χάρτη μπορεί να γίνει από άλλη Android συσκευή μέσω της εφαρμογής Find Hub, από browser μέσω android.com/find, από Android συσκευή φίλου μέσω του Guest Mode στο Find Hub και, αν έχει ενεργοποιηθεί το Find your offline devices, μέσω του Find Hub network, δηλαδή του δικτύου άλλων Android συσκευών που συμβάλλουν στον εντοπισμό χαμένων συσκευών.

Προσοχή. Αν θεωρούμε ότι το κινητό έχει κλαπεί, δεν πηγαίνουμε μόνοι μας να το ανακτήσουμε από την τοποθεσία που εμφανίζεται, αλλά απευθυνόμαστε στην αστυνομία.

• Θέτουμε τη συσκευή σε Lost Mode / Mark as lost

Μόλις διαπιστώσουμε ότι η συσκευή έχει χαθεί ή κλαπεί, την επισημαίνουμε ως χαμένη ώστε να περιορίσουμε την πρόσβαση τρίτων και να αυξήσουμε τις πιθανότητες επιστροφής της συσκευής, αν τη βρει κάποιος τρίτος.

Στο iPhone, μέσω Find My ή iCloud.com/find, επιλέγουμε τη συσκευή και ενεργοποιούμε το Lost Mode / Mark As Lost. Η συσκευή κλειδώνει με το υπάρχον passcode, μπορούμε να εμφανίσουμε μήνυμα και στοιχεία επικοινωνίας στην οθόνη κλειδώματος και αναστέλλονται οι πληρωμές μέσω Apple Pay.

Στο Android, μέσω Find Hub ή android.com/find, επιλέγουμε τη συσκευή και ενεργοποιούμε το Mark as lost. Η συσκευή κλειδώνει με το υπάρχον PIN, μοτίβο ή password και μπορούμε επίσης να εμφανίσουμε μήνυμα ή αριθμό επικοινωνίας στην οθόνη κλειδώματος. Οι κάρτες του Google Wallet δεν αναστέλλονται με τον ίδιο τρόπο όπως στο Apple Pay, ωστόσο η χρήση τους εμποδίζεται όσο η συσκευή παραμένει κλειδωμένη και απαιτείται επαλήθευση του χρήστη.

• Επικοινωνούμε με τον πάροχο κινητής

Σε περίπτωση απώλειας ή κλοπής, ζητάμε από τον πάροχο να μπλοκάρει τη SIM ή eSIM, ώστε να μην μπορεί κάποιος να χρησιμοποιήσει τη γραμμή μας για κλήσεις, SMS ή δεδομένα κινητής. Σε περίπτωση κλοπής, μπορούμε επίσης να ζητήσουμε φραγή της συσκευής μέσω του IMEI ή, αν η συσκευή διαθέτει δύο IMEI, μέσω και των δύο. Με τη φραγή IMEI, η συσκευή μπορεί να αποκλειστεί από τα δίκτυα κινητής που εφαρμόζουν τη σχετική λίστα αποκλεισμού, ακόμη και αν τοποθετηθεί διαφορετική SIM ή ενεργοποιηθεί άλλη eSIM.

• Προστατεύουμε τραπεζικούς λογαριασμούς και ψηφιακά πορτοφόλια

Σε περίπτωση απώλειας ή κλοπής, ελέγχουμε άμεσα τους τραπεζικούς λογαριασμούς μας για τυχόν ύποπτη δραστηριότητα και επικοινωνούμε με την τράπεζα για τις απαραίτητες ενέργειες, όπως προσωρινό μπλοκάρισμα καρτών ή αλλαγή στοιχείων πρόσβασης στο web banking.

Στο iPhone, εφόσον έχουμε ενεργοποιήσει το Lost Mode, οι κάρτες που χρησιμοποιούνται με Apple Pay στη συγκεκριμένη συσκευή αναστέλλονται αυτόματα. Στο Android, το Mark as lost δεν αναστέλλει με τον ίδιο τρόπο τις κάρτες του Google Wallet, επομένως ελέγχουμε και το ψηφιακό πορτοφόλι και, αν χρειάζεται, αφαιρούμε ή μπλοκάρουμε τις κάρτες μέσω της τράπεζας.

• Αλλάζουμε κωδικούς σε κρίσιμους λογαριασμούς

Μετά την απώλεια ή την κλοπή της συσκευής, αλλάζουμε τους κωδικούς σε κρίσιμους λογαριασμούς, όπως τραπεζικές υπηρεσίες, email, Apple/Google Account και social media. Προτεραιότητα δίνουμε σε λογαριασμούς των οποίων η παραβίαση μπορεί να οδηγήσει σε άμεση οικονομική ζημιά ή να χρησιμοποιηθεί για την ανάκτηση άλλων λογαριασμών.

• Προχωράμε σε απομακρυσμένη διαγραφή ως έσχατη λύση

Η απομακρυσμένη διαγραφή διαγράφει τα προσωπικά δεδομένα και τις ρυθμίσεις της συσκευής, ώστε να μην μπορούν να αξιοποιηθούν από τρίτους. Στο iPhone μπορεί να γίνει μέσω της εφαρμογής Find My ή από το iCloud.com/find, ενώ στο Android μέσω της εφαρμογής Find Hub ή του android.com/find. Στο Android, μετά τη διαγραφή, η συσκευή δεν μπορεί πλέον να εντοπιστεί μέσω Find Hub, ενώ σε iPhone με iOS 15 ή νεότερο ο εντοπισμός μέσω Find My παραμένει διαθέσιμος και μετά τη διαγραφή.

Στην απομακρυσμένη διαγραφή προχωράμε όταν η ανάκτηση της συσκευής δεν θεωρείται πλέον ρεαλιστική ή όταν υπάρχει σοβαρός κίνδυνος διαρροής προσωπικών, επαγγελματικών ή οικονομικών δεδομένων και η προστασία τους έχει μεγαλύτερη προτεραιότητα από την προσπάθεια εντοπισμού και ανάκτησης της συσκευής.

Απόπειρες phishing

Μετά την απώλεια ή την κλοπή της συσκευής χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή σε SMS, email ή άλλα μηνύματα που μπορεί να λάβουμε σε άλλη συσκευή ή αφού επαναφέρουμε τη γραμμή μας και ισχυρίζονται ότι το κινητό «βρέθηκε» και μας καλούν να πατήσουμε σε κάποιον σύνδεσμο. Τέτοια μηνύματα μπορεί να αποτελούν απόπειρες phishing ή άλλες μορφές εξαπάτησης, με στόχο την υποκλοπή στοιχείων σύνδεσης, προσωπικών ή οικονομικών  δεδομένων ή την παραπομπή σε κακόβουλες ιστοσελίδες.

Δεν ακολουθούμε συνδέσμους που λαμβάνουμε με τέτοια μηνύματα, ούτε καταχωρίζουμε μέσω αυτών στοιχεία σύνδεσης, προσωπικά ή οικονομικά δεδομένα, αλλά μεταβαίνουμε απευθείας στις επίσημες υπηρεσίες Find My ή Find Hub.

*Το παρόν άρθρο συντάχθηκε με τη συμβολή της ΑΙ.