Το επώνυμο “Καλλίνικος”

Το επώνυμο Καλλίνικος των Κυθήρων περιορίζεται σε ελάχιστες οικογένειες στην περιοχή Φρατσίων και είναι από τα νεότερα σχετικά επώνυμα των Κυθήρων, αφού εμφανίζεται ουσιαστικά το 19ο αι.

Ετυμολογικά το Καλλίνικος είναι ελληνικό βαφτιστικό, που έχει τη ρίζα του στην αρχαία ελληνική λέξη καλλίνικος, γνωστή από τον Πίνδαρο, που είχε τη σημασία αυτού που σημειώνει λαμπρή και ένδοξη νίκη ή αυτού που δοξάζει και λαμπρύνει τη νίκη1 (πρβλ. και το γνωστό «των αγίων ενδόξων και καλλινίκων μαρτύρων»).

Advertisement

Ως επώνυμο το Καλλίνικος είναι γνωστό από το 14ο αι. Αναφέρεται στην Κρήτη ένας Μάρκος Καλλίνικος σε συμβόλαιο πώλησης ενός βοδιού στις 9 Νοεμβρίου 1338.2 Το επώνυμο αναφέρεται επίσης στην Κεφαλληνία, αλλά δεν υπάρχει σχέση με τους Καλλίνικους των Κυθήρων. Στην οικογένεια της Κεφαλληνίας ανήκει, μεταξύ άλλων, και ο εξορισθείς από τους Άγγλους στα Αντικύθηρα το 18ο αι., Δημήτριος Καλλίνικος,3 αγωνιστής για την ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα.

Στα Κύθηρα το Καλλίνικος εμφανίζεται ως παρωνύμιο κλάδου της οικογενείας Παυλάκη των Φρατσίων, που είναι με τη σειρά του κλάδος των Σαμίων4 στα Κύθηρα, στο τέλος του 18ου αι. Στις απογραφές της ενετοκρατίας αναφέρονται οι Stamata, χήρα του papa Giorgi Callinico στην Παναγία στα Φράτσια το 1788, η Chiriachi, σύζ. του παπά Giorgi Paulachi Callinico στην ίδια ενορία το 1772, και ο papa Giorgi Pavlachi Callinico του π. παπά Panagioti, επίσης το 1772.5

Σήμερα το επώνυμο υπάρχει σε ελάχιστες οικογένειες στα Κύθηρα (Φράτσια) και από αυτές σε επίσης ελάχιστες περιπτώσεις στην Αθήνα και στην Αυστραλία. Οι πολλοί Καλλίνικοι πάντως της περιοχής Αθηνών και του εξωτερικού δεν έχουν κυθηραϊκή καταγωγή, καθώς ο κλάδος των Κυθήρων είχε πολύ μικρή διάδοση.

Σημειώσεις

1. Πάπυρος-Λαρούς-Μπριτάνικα, 31, σελ. 450.
2. Franciscus de Cruce, σελ. 27.
3. Χ. Νικολακάκης, Περί της νήσου των Αντικυθήρων και Ιστορία, Β΄, σελ. 256.
4. Βλ. επώνυμα Παυλάκης και Σάμιος.
5. Απογραφές Kυθήρων, ΣΤ 825, ΣΤ 824 και Η 914.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ

Τα κείμενα για τα επώνυμα και τοπωνύμια, τα οποία δημοσιεύονται εδώ, είναι τα ίδια με όσα έχουν δημοσιευθεί στα αντίστοιχα βιβλία μας ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ ΕΠΩΝΥΜΑ, ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΣΤΑ ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ ΕΠΩΝΥΜΑ και ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ ΤΟΠΩΝΥΜΙΑ, τα οποία έχουν εκδοθεί από την Εταιρεία Κυθηραϊκών Μελετών (κυκλοφορούν και στα αγγλικά από:  Kytherian Association of Australia,  Kyhterian World Heritage Fund και Kytherian Publishing and Media). Από τις αναδημοσιεύσεις εδώ απουσιάζουν συνήθως οι βιβλιογραφικές και λοιπές σημειώσεις, είναι δε ευνόητον ότι για να αποκτήσει ο αναγνώστης πλήρη εικόνα για κάθε επώνυμο ή τοπωνύμιο είναι απαραίτητο να διαβάσει και τις εκτενείς αναφορές στα εισαγωγικά σημειώματα των παραπάνω βιβλίων, καθώς, χωρίς αυτά, οι γνώσεις του για το θέμα θα παραμένουν ελλιπείς.

Οι εκδόσεις στα Ελληνικά διατίθενται από την Εταιρεία Κυθηραϊκών Μελετών (βλ. στοιχεία στο σχετικό link σε αυτόν εδώ τον ιστότοπο) και στα Κυθηραϊκά βιβλιοπωλεία.