Τα τραπεζώματα του Δωδεκαήμερου: Ανάπαυσις σώματος και ψυχής

Από του αρχαίους «συνιόντες επί δείπνον» ή «εν οίνοις κοινή διατριβή», μέχρι τους μεταχριστιανικούς προγόνους μας, οι Έλληνες ουδέποτε απέφυγαν να μετέλθουν, «οψοποιών μαγγανείας» και «αρτοποιών επινοίας».

Έξοχο παράδειγμα το διαλυόμενο θρησκευτικό Δωδεκαήμερο, το οποίο, με την εορταστική ευφορία και την πυκνότητα των ονομαστικών εορτών που φιλοξενεί, προσφέρει μοναδικές ευκαιρίες για πάσης φύσεως, υλικής εντάσεως ευωχίες. Κι αυτό, κατά Ζουράρι, χωρίς καμία βλάσφημη προαίρεση και χωρίς ίχνος ενδόμυχης ή ρητής θρησκευτικής ασέβειας.

Advertisement

Η τροφή, όπως και το κρασί και η κατανάλωσή τους, υποβάλλει και απαιτεί τη γοητευτική διαδικασία της μοιρασιάς. Η μοιρασιά τους είναι από τα πρώτα συστατικά της ανθρώπινης συντροφικότητας. Είναι μία κατεξοχήν δημοκρατική διαδικασία. Το τραπέζι είναι ο εξέχων τόπος, όπου συντελούνται οι δύο βασικές ανθρώπινες λειτουργίες. Η μία βιολογική και η άλλη κοινωνική.

Γύρω από ένα τραπέζι συγκροτείται ένα συλλογικό σώμα πρόσκαιρης διάρκειας. Αυτό των ομοτράπεζων συνδαιτυμόνων,που ως αποκλειστικό σκοπό έχει την απόλαυση της σύνθετης ηδονής που μας προσπορίζουν η κουβέντα, το φαγητό και το κρασί. Εκεί υποθάλπονται οι μικρές αφηγήσεις και οι μεγάλες αποφάσεις. Εκεί ενθαρρύνονται οι διαθεσιμότητες που ανθούν και πολλαπλασιάζονται, όταν οι άνθρωποι “άρχονται ευφραίνεσθαι”, ανοίγονται και κοιτούν ο ένας τον άλλο στα μάτια και λένε “ναι”.

Το τραπέζι μας ενώνει μέσα από ιλαρές εικόνες, ήχους, οσμές και γεύσεις. Είναι η ώρα που το φαγητό και η περιποίηση παίρνουν το απάνω χέρι και διδάσκουν ότι, τα νόστιμα πράγματα και η προσφορά τους είναι πολύ πιο σημαντικά από τη ματαιοδοξία. Είναι πάνω από την επίδειξη και την ενσωμάτωση στο φαγητό στοιχείων ταξικού και οικονομικού συμβολισμού, στοιχεία, που επιχειρούν να του προσδώσουν οι μαϊμούδες του lifestyle.

Στους κόλπους του τραπεζιού ανθούν τα γέλια, τα πειράγματα, η φασαρία και ενίοτε η αταξία. Παρέα με επιλεγμένους, συνειδητούς ομοτράπεζους, η τροφή και το κρασί, σε εύτακτη παράθεση σε καλοστρωμένο τραπέζι, προσπορίζουν εκείνο τοπολύτιμο αίσθημα της ισότητας, της χαράς, της πληρότητας, της ευφροσύνης, αλλά και της γενναιοδωρίας και της φροντίδας. Δεν είναι τυχαίο ότι όλες οι φωτογραφίες γύρω από ένα τραπέζι μάς δείχνουν πάντα ευτυχισμένους.

“Η πείνα και η χόρταση έχουν να κάνουν με τον εγκέφαλο, αλλά η τροφή παραμένει πάντα συναισθηματική”.

Σπουδαίος είναι βέβαια και ο ρόλος του τραπεζιού ως χώρου εορτασμών, διασκέδασης και γλεντιού: Ο Δημόκριτος παραγγέλλει: “Βίος ανεόρταστος, μακρά οδός απανδόκητος”: Η ζωή, δίχως τις ανάσες των εορτών, μπορεί να καταντήσει βραχνάς, όπως ακριβώς καταντάει ανυπόφορος ένας δρόμος μακρύς, που δεν έχει ένα πανδοχείο για να προσφέρει στους οδοιπόρους λίγο αναπαμό.

Μετά από ένα ωραίο γεύμα ή δείπνο, όλα είναι δυνατά: ψυχή και σώμα δεν βρίσκονται πια σε διάσταση.