Τα μυστικά του τάφου της Αρχόντισσας στη Σίκινο: Μια σπουδαία αρχαιολογική ανάκαλυψη

Κι όμως, υπάρχουν ακόμα ευχάριστα νέα και αφορούν σε μια αρχαιολογική ανακάλυψη στην καρδιά του Αιγαίου: ένας μοναδικής αξίας ασύλητος τάφος ήρθε στο φως στη Σίκινο κατά τη διάρκεια εργασιών αναστήλωσης στον ναό της Επισκοπής. Πρόκειται για τον τάφο της εικαζόμενης αρχόντισσας του Αιγαίου με το όνομα Νεικώ, η οποία ήταν εκεί θαμμένη με πολλά πολύτιμα αντικείμενα, όπως χρυσά περικάρπια, δαχτυλίδια, περιδέραιο, μια πόρπη με ανάγλυφο καμέο, μαζί με γυάλινα και μεταλλικά αγγεία και άλλα σπαράγματα τα οποία μάλλον ανήκαν στη νεκρή.

Πρόκειται μόλις για την αρχή μιας σπουδαίας ανακάλυψης που έχει πολλά να μαρτυρήσει για τις συνήθειες εκείνης της περιόδου, δηλαδή μεταξύ του 2ου και 3ου αιώνα μ.Χ. Η τρομερή αυτή αρχαιολογική ανακάλυψη είναι μοναδική και όπως δήλωσε και ο προϊστάμενος της Εφορείας Κυκλάδων Δημήτρης Αθανασούλης μιλώντας σχετικά στο ΑΠΕ: «Είναι μία ταφή εκτός κλίμακας, δηλαδή πολύ πλούσια γι’ αυτό το νησί».

Η σημασία της Επισκοπής και τι σημαίνει ο τάφος 

Και όλα αυτά σε έναν ναό που, σε αντιστοιχία με τον Παρθενώνα, απέκτησε διαφορετικές λειτουργίες στο πέρασμα των αιώνων. Δεν υπάρχει ίσως άλλο μέρος της Ελλάδας που να διαθέτει ένα τόσο μοναδικό κατασκεύασμα αφού είναι από τα σπανιότερα του είδους που σώζονται στον ελληνικό χώρο και στον νησιωτικό γενικότερα. Ουσιαστικά πρόκειται για ένα πανέμορφο μαυσωλείο της όψιμης αρχαιότητας που αργότερα μετατράπηκε σε τρουλαίο βυζαντινό ναό. Οποιοι έχουν επισκεφθεί την Επισκοπή έχουν να λένε για την ομορφιά της καθώς στέκει μόνη της σε ένα απομακρυσμένο μέρος στη ρίζα ενός λόφου όπου βρισκόταν η αρχαία πόλη της Σικίνου. Κι όμως, αυτό το μοναδικής αξίας καλοδιατηρημένο μαυσωλείο κινδύνεψε σοβαρά με κατάρρευση και χρειάστηκε μάλιστα να βγει ιδιαίτερο ψήφισμα ύστερα από αρχαιολογική συνάντηση που έγινε στο νησί για να προχωρήσει τελικά η ένταξή του στο ΕΣΠΑ, το οποίο επιχορήγησε και τις εργασίες που οδήγησαν στη σπουδαία αυτή ανακάλυψη. Υστερα από πρωτοβουλίες και πάλι του δραστήριου προϊσταμένου της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων Δημήτρη Αθανασούλη και σε συνεργασία με τον περιφερειάρχη και τον δήμαρχο μπόρεσαν να προχωρήσουν οι εργασίες αναστήλωσης που επιχειρησιακού προγράμματος ΕΣΠΑ της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, προϋπολογισμού 750.000 ευρώ. Κατά τη διάρκεια των εργασιών αποκατάστασης λοιπόν ήρθε στο φως και ο τάφος. Είναι απίστευτο το τι έφερε στο φως.

Ιδιαίτερα συγκινητική είναι επίσης η ανάρτηση της αρχαιολόγου Μαρίας Κονιώτη στο Facebook, η οποία είναι μέρος της ομάδας επίβλεψης του έργου μαζί με τον Θέμη Βάκουλη και την Ελένη Γεωργούλη και υπεύθυνους για τη συντήρηση τον Γιάννη Σταϊκόπουλο και τον Νίκο Βίττη. Μια ομάδα που έχει πολλούς λόγους να χαίρεται – μαζί με τον κ. Αθανασούλη που έχει την επίβλεψη. Οπως επισημαίνει η κυρία Κονιώτη στον λογαριασμό της μιλώντας για την Επισκοπή και το μοναδικό αυτό ταφικό μνημείο εξηγώντας τη μοναδικότητά του: «Κάθε του πέτρα και αρμός κουβαλά την Ιστορία… από την εποχή της ίδρυσής του στους ρωμαϊκούς αυτοκρατορικούς χρόνους μέχρι το Βυζάντιο και το σήμερα. Τόσες πολλές φάσεις σπάνιο δεν είναι για τα μνημεία. Σημαντικό και μοναδικό όμως είναι που κατέρρευσε και επισκευάστηκε τόσες φορές χωρίς ποτέ να λείπει ο σεβασμός στον αρχικό σχεδιασμό, έτσι που σήμερα για όποιον σκύψει με προσοχή για να το ερμηνεύσει, γενναιόδωρα να του αποκαλύπτεται η ιστορία πως το φρόντισαν μέσα στους αιώνες με μετασκευές και προσθήκες για να διατηρεί το παλιό και να στεγάζει το νέο. Μαυσωλείο του 2ου-3ου αιώνα μ.Χ., τυπικό δηλαδή ταφικό μνημείο επιφανών ανθρώπων, τρουλαίος βυζαντινός ναός, καθολικό μονής τον 17ο αιώνα και πάντα ιδιαίτερο για τους ντόπιους και τους περιηγητές που έφθασαν διαχρονικά σε αυτόν τον “άσημο τόπο” κατά τον Σόλωνα».

Για να καταλήξει μιλώντας με λόγια συγκινητικά γι’ αυτή τη μοναδική γυναίκα, τη Νεικώ, και αρχίζοντας έτσι να εξιστορεί τη μοναδική της ιστορία που καθώς φαίνεται θα μας απασχολεί για καιρό: «Τον άνθρωπο που έδρασε διαχρονικά μέχρι τώρα τον αισθανόμασταν από τις πράξεις του, ήρθε όμως το πλήρωμα του χρόνου να μας αποκαλυφθεί η ταφή αυτής της γυναίκας, πιθανότατα η αιτία για την ανέγερση του οικοδομήματος, και μια ακόμα διαφορετική ευλογία με τη μορφή της laudatio funebris να αναδυθεί στο μυαλό μας, να μας γεμίσει με συγκίνηση που αντάμειψε την υπομονή και την επιμονή μας, που μας περίμενε.

Κατά τις τελευταίες μέρες της αποκάλυψης και της πολύ προσεκτικής εργασίας για την περισυλλογή όλων των ευρημάτων χρειάστηκε η συμμετοχή ενός πλήθους ανθρώπων που ο καθένας από τη θέση του έπραξε το καλύτερο και με αυταπάρνηση.

Θα δείξουμε σε αυτήν και στο μνημείο τον ίδιο σεβασμό που έδειξαν στο κτίριο ανά τους αιώνες οι χρήστες του που μας το παρέδωσαν ετοιμόρροπο μεν αλλά όρθιο.
Στη Σίκινο, αυτό τον βράχο καταμεσής του πελάγου, υπάρχουν πολλές σελίδες Ιστορίας να γραφτούν ακόμα…».