Ράπισμα κατά της Πολωνίας: Σημαντική νίκη για τη φύση στην Ευρώπη

Τον Μάρτιο του 2016 το Υπουργείο Περιβάλλοντος της Πολωνίας ενέκρινε διαχειριστικό σχέδιο που προέβλεπε τον τριπλασιασμό της επιτρεπόμενης υλοτομίας στο παρθένο δάσος της Μπιαλοβιέζα (Białowieza), ακόμα και σε περιοχές που παλαιότερα δεν επιτρεπόταν. Το διαχειριστικό σχέδιο αναίρεσε συμφωνία που είχε προηγηθεί τέσσερα χρόνια νωρίτερα και είχε θέσει όρια στην υλοτόμηση της περιοχής, ώστε να καλύπτονται τοπικές ανάγκες σε ξύλο αλλά και να διατηρείται ο φυσικός χαρακτήρας της περιοχής. Κι αυτό γιατί το δάσος της Μπιαλοβιέζα έχει χαρακτηριστεί ως μνημείο παγκόσμιας φυσικής κληρονομίας και ως περιοχή Natura 2000, με βάση την ευρωπαϊκή νομοθεσία για τη φύση. Είναι ένα σπάνιο αρχέγονο δάσος στο οποίο βρίσκουμε υπεραιωνόβια, αλλά και νεκρά ιστάμενα δέντρα και πολλά προστατευόμενα είδη, όπως πουλιά που φωλιάζουν στις κοιλότητες των δέντρων και σπάνια έντομα

Advertisement

Τρίτο, το δικαστήριο ξεχώρισε και τόνισε εκ νέου την ανάγκη αυστηρής προστασίας των ειδών ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Στην περίπτωση αυτή το δικαστήριο δεν στάθηκε μόνο στα άγρια πτηνά ή στα θηλαστικά που θίγονταν από την παράνομη υλοτομία και την ανάγκη διατήρησης του ζωτικού τους χώρου αναπαραγωγής και ανάπαυσης. Τόνισε την ανάγκη διασφάλισης της αυστηρής προστασίας όλων των ειδών που προστατεύονται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία και στη συγκεκριμένη περίπτωση των σκαθαριών που ζουν από το ξύλο των δέντρων της Μπιαλοβιέζα.

Τα τρία αυτά σημεία αποσαφηνίζουν τις πιο κρίσιμες πτυχές της νομοθεσίας για τη φύση. Όμως η απόφαση του Δικαστηρίου έχει μία ακόμα, πολιτική διάσταση. Η έγκριση του διαχειριστικού σχεδίου κινητοποίησε περιβαλλοντικές οργανώσεις με τη στήριξη χιλιάδων Πολωνών που ένιωσαν ότι η απόφαση αυτή πληγώνει την εθνική τους περηφάνια που συνδέεται με το πανέμορφο δάσος της Μπιαλοβιέζα να ξεκινήσουν έναν δύσκολο αγώνα για την εφαρμογή της νομοθεσίας για τη φύση. Αλλά δεν θα μπορούσαν να φτάσουν μέχρι αυτή τη σημαντική νίκη μόνοι τους, καθώς δεν έχουν οι ίδιοι πρόσβαση στο ευρωπαϊκό δικαστήριο, αν Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν είχε δεχτεί την καταγγελία τους και αν, βλέποντας το μέγεθος της καταστροφής δεν επιτάχυνε τη διαδικασία παραπομπής στο Δικαστήριο. Σίγουρα βοήθησε η στάση της Πολωνίας, που σήμερα δοκιμάζει τις αρχές του κράτους δικαίου σε πολλά επίπεδα. Αγνόησε τις διαμαρτυρίες της κοινωνίας των πολιτών, απαξίωσε τις προειδοποιήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και αψήφησε τα προσωρινά μέτρα που επέβαλε το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης πέρυσι το καλοκαίρι για παύση κάθε υλοτομικής δραστηριότητας, οδηγώντας το δικαστήριο σε μία σπάνια απόφαση, απειλής επιβολής προστίμου της τάξης των € 100.000/ημέρα για μη συμμόρφωση με τα προσωρινά μέτρα. Λίγα λεπτά μετά την ανακοίνωσης της οριστικής απόφασης του δικαστηρίου, ο Υπουργός Περιβάλλοντος αναγνώρισε την απόφαση και ανακοίνωσε ότι θα παρουσιάσει σχέδιο συμμόρφωσης με αυτήν.

Είναι βέβαιο ότι όσοι αγωνίστηκαν για να φτάσει η υπόθεση μέχρι εδώ θα παρακολουθούν τις εξελίξεις στενά ώστε να προστατευτεί όπως πρέπει το δάσος της Μπιαλοβέζα. Εμείς εδώ μπορούμε να χαιρετίσουμε τη σπουδαία αυτή νίκη για τη φύση και την ευρωπαϊκή νομοθεσία που την προστατεύει και να δούμε την απόφαση του Δικαστηρίου ως ένα κάλεσμα για την καλύτερη εφαρμογή της νομοθεσίας και στην χώρα μας.

Ιόλη Χριστοπούλου, Υπεύθυνη πολιτικής για το φυσικό περιβάλλον, WWF Ελλάς