Πλούτος η καλλιεργήσιμη γη

Ο πλανήτης Γη εξελίσσεται. Η σημαντικότερη εξέλιξη είναι η αύξηση του πληθυσμού της. Στα μαθητικά μας χρόνια ήταν δύο δισεκατομμύρια. Το 2018 ανήλθε στα 7.630.000.000. Τετραπλασιάστηκε σε λίγα χρόνια. Τεράστια αλλαγή. Ο πληθυσμός της Ελλάδας παραμένει σχεδόν στάσιμος. Στις 10 Ιουλίου 2018 υπολογίστηκε σε 10.740.000 κατοίκους. Αντιστοιχούν 81,4 κάτοικοι ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο (τ. χ.). Για τα Κύθηρα διαπιστώνεται μεγάλο πρόβλημα. Διαχρονική και μεγάλη απώλεια πληθυσμού. Το 1864, έτος της Ένωσης των Επτανήσων με την Ελλάδα, ο πληθυσμός τους ανήρχετο σε 14.990 κατοίκους, ενώ στην τελευταία απογραφή, του 2011, καταμετρήθηκαν 3.973 κάτοικοι. Η πυκνότητα κατοίκησης είναι μόνο 14,26 άτομα κατά τ. χ. Τα Κύθηρα, με έκταση 278 τ. χ. αποτελεί, σε αυτή την τάξη μεγέθους, το πιο αραιοκατοικημένο νησί της Μεσογείου. Ίδια έκταση με τα Κύθηρα έχει η Κως (287 τ. χ.). Κατοικείται, όμως, από 33.388 ανθρώπους (116,33 / τ. χ.)  δηλαδή από 10πλάσιους. Η κοντινή μας Ζάκυνθος έχει πυκνότητα κατοίκησης 100,64/τ. χ. και η ορεινή Λευκάδα 68,45/τ. χ.

Τα Κύθηρα λόγω του μικρού πληθυσμού τους, βιώνουν αλυσιδωτά προβλήματα, όπως είναι η βραδεία ανάπτυξη και το συγκοινωνιακό ως συνέπεια του περιορισμένου μεταφορικού φορτίου. Τα δικά μας Αντικύθηρα, που με αγωνιώδεις προσπάθειες έχει αποφευχθεί, προς το παρόν, η παντελής ερήμωσή τους, πρέπει να μας προβληματίζουν.

Advertisement

Ο ίδιος προβληματισμός πρέπει να απασχολεί και τους εκάστοτε κυβερνώντες, γιατί αυτοί είναι αρμόδιοι να νομοθετούν κίνητρα που κάνουν ελκυστικότερη την εποίκηση αραιοκατοικημένων νησιών. Μέτρο προς αυτή την κατεύθυνση είναι το αναμενόμενο μεταφορικό ισοδύναμο, που αποβλέπει στην επιδότηση εξόδων μεταφοράς ανθρώπων και αγαθών. Απαραίτητη για την επιβίωση είναι και η καλλιεργήσιμη γη. Δίχως τρόφιμα, δεν ζουν άνθρωποι. Αυτό τον καιρό γίνεται η τελική επεξεργασία των δασικών χαρτών στα Κύθηρα. Θα έπρεπε να είναι το κύριο μέλημα μας, γιατί αυτό που θα απομείνει ως καλλιεργήσιμη γη θα προσδιορίσει το μέλλον του νησιού μας. Αν αθροιστεί η έκταση των δασών που καθορίζονται με τους χάρτες και τις αεροφωτογραφίες του 1944, η έκταση των οικισμών και η έκταση της αιγιαλίτιδος ζώνης, τότε απομένει ως καλλιεργήσιμη γη, περίπου, το 20% των Κυθήρων. Αν, όμως, ισχύσουν οι νεότεροι χάρτες, που στηρίζονται σε δορυφορικές λείψεις του 2009 και περιλαμβάνουν ως δάση και τους λεγόμενους «δασωθέντες» αγρούς, τότε η καλλιεργήσιμη γη περιορίζεται γύρω στο 10% της γης των Κυθήρων. Αυτή η έκταση δεν αρκεί για την επιβίωση και την ανάπτυξη του νησιού. Η απώλεια της μισής καλλιεργήσιμης γης στο νησί μας ισοδυναμεί με απώλεια εθνικού πλούτου. Αυτή η απώλεια λαμβάνει χαρακτήρα «αυτοκτονίας» για τα Κύθηρα, αν αναλογιστούμε ότι έχουν εκτεταμένες δασικές εκτάσεις και σε αυτές συχνά ξεσπούν ανεξέλεγκτες πυρκαγιές (μεγαλοπυρκαγιές). Οι ιδικοί προτείνουν δημιουργία ζωνών πυροπροστασίας και τη διατήρηση  καλλιεργημένων αγρών ανάμεσα στις δασικές εκτάσεις. Με άλλα λόγια η φύση του νησιού δεν έχει ανάγκη από περισσότερα δάση, εφόσον κατά το πλείστον από αυτά καλύπτεται, αλλά από περισσότερη καλλιεργήσιμη γη. Το αντίθετο προκαλούν οι χάρτες του 2009 που μετατρέπουν τους μισούς από τους λίγους αγρούς του 1944 κι αυτούς σε δάση. Δυστυχώς αυτοί οι χάρτες θα ισχύσουν τελικά, γιατί οι περισσότεροι Κυθήριοι, δικαιολογημένα, δεν κατέθεσαν ενστάσεις. Η αδυναμία των κυβερνώντων να κατανοούν και να λύνουν προβλήματα είναι ο κύριος λόγος που οι απλοί άνθρωποι εγκαταλείπουν τα Κύθηρα και αδιαφορούν για τα πατρώα χωράφια. Αποτρεπτικά δρα και το χρηματικό αντίτιμο της κάθε ένστασης. Πριν χρόνια είχα κάνει την εξής πρόταση που απαιτεί νομοθετική ρύθμιση. Στα νησιά που παρουσιάζουν διαχρονικά μείωση του πληθυσμού τους, έχουν μικρή πυκνότητα κατοίκησης και εκ της φύσης τους μεγάλη δασοκάλυψη, να ληφθούν υπ’ όψη για την κατάρτιση των δασικών χαρτών μόνο οι αεροφωτογραφίες του 1944. Ίσως δεν είναι αργά, αν γίνει κατανοητό ότι μόνο η διατήρηση της καλλιεργήσιμης γης θα δώσει τη δυνατότητα μελλοντικής αύξησης του πληθυσμού και ανάπτυξης των Κυθήρων. Οι «δασωθέντες» αγροί θα ξανακαλλιεργηθούν μόνο αν δεν διαγραφούν από τον εθνικό πλούτο.

Αν υλοποιηθεί η πιο πάνω πρόταση πολλοί Κυθήριοι δεν θα χάσουν τα χωράφια τους και κάποιες αγροτικές εκτάσεις, στο κτηματολόγιο που έπεται, θα βρεθούν στη μερίδα των «αδέσποτων». Μα και έτσι δεν χάνονται. Αυτόματα θα περιέλθουν στον Δήμο Κυθήρων και στη διαχείριση της Εγχωρίου Περιουσίας. Άλλο να αποκτήσει η Εγχώριος κι άλλες δασικές εκτάσεις, που έχει ήδη άφθονες και δεν μπορεί να αξιοποιήσει και άλλο γεωργικές εκτάσεις που αξιοποιούνται πολλαπλά. Ας το ξεκαθαρίσουμε πάλι. Σε «αδέσποτες» εκτάσεις το Δημόσιο δεν έχει δικαιώματα στα Κύθηρα. Έχει δικαιώματα και υποχρεώσεις όμοιες με αυτές του απλού πολίτη. Δηλαδή το Δημόσιο στο κτηματολόγιο των Κυθήρων μπορεί να συμπεριλάβει ακίνητα για τα οποία διαθέτει τίτλους ιδιοκτησίας. Τα ακίνητα, για τα οποία δεν θα προσκομιστούν τίτλοι, δηλαδή είναι μη ιδιωτικά, εκ της νομοθεσίας ανήκουν στην Εγχώριο Περιουσία. Δεν υπάρχει νομικό κενό. Στα Κύθηρα μόνο η Εγχώριος έχει δικαιώματα στην μη ιδιωτική περιουσία, δίχως η ίδια να έχει τίτλους. Αυτό συμβαίνει και στην υπόλοιπη Ελλάδα, μόνο που εκεί αυτό το προνόμιο το έχει το Δημόσιο. Αυτή η μοναδική αλήθεια είναι συνυφασμένη με το συμφέρον του τόπου μας. Δεν πρέπει να την διαπραγματευόμαστε ή την εκθέτουμε σε άστοχους προβληματισμούς. Όμως ο Δήμος, η Εγχώριος, ο Τύπος, οι Κυθηραϊκοί Σύνδεσμοι, τα Ιδρύματα, τα Επαγγελματικά Σωματεία κ. λ. π. αλλά και οι απλοί Κυθήριοι, με πρωτοστάτες τους νομικούς μας, πρέπει, να είμαστε έτοιμοι και αν χρειαστεί, να την υπερασπιστούμε με αρραγή σύμπνοια.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ ΣΤΟ Φ. 341 ΤΗΣ ΕΝΤΥΠΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2018.