Μια φωτογραφική περιήγηση στην αυτοκίνηση στα Κύθηρα από τις αρχές του 20ου αι. μέχρι τη σύγχρονη εποχή. Μέρος Πέμπτο

Σπάνια στη ζωή οι περισσότεροι άνθρωποι συλλαμβάνουν τις μεγάλες αλλαγές της εποχής τους. Ευτυχώς υπάρχουν πάντα οι λίγοι, που πιάνουν το νόημα αυτών των αλλαγών ή από ένστικτο καταγράφουν όσα νομίζουν αξιόλογα και αυτά μένουν στις νεότερες γενιές ως στέρεη κληρονομιά.
Πριν 20 χρόνια ο ΚΥΘΗΡΑΪΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΑΘΗΝΩΝ, που είχε πρόεδρο τον αείμνηστο Δημ. Κόμη, είχε την ιδέα να εκδώσει μερικά ημερολόγια με θέματα από τη ζωή του νησιού, με ξεχασμένα σπαράγματα από τις μνήμες των ανθρώπων που είχαν ζήσει μεγάλες αλλαγές, τις οποίες λίγοι τότε είχαν υποψιαστεί πόσο θα άλλαζαν τη ζωή των ίδιων και ειδικά των απογόνων τους. Μία από αυτές τις αλλαγές, που εμφανίστηκε στο νησί μας στο τέλος της δεύτερης δεκαετίας του 20ού αι. ήταν το αυτοκίνητο. Μετά το πρώτο, που έφθασε το 1918 στο νησί και το είχε φέρει ο πρωτοπόρος εργοστασιάρχης και οραματιστής πολλών αλλαγών στη ζωή των ανθρώπων της εποχής, Γαβρίλης Χάρος, ήρθαν στα Κύθηρα σιγά-σιγά δεκάδες οχήματα για να διευκολύνουν τις μετακινήσεις. Ο γράφων, που είχε επιμεληθεί τότε του πρώτου ημερολογίου με θέμα την αυτοκίνηση στα Κύθηρα στις αρχές του 20ού αι. επιχειρεί σήμερα να θυμίσει κάποια από όσα παρουσιάστηκαν τότε, στο ημερολόγιο του 1999 του Κυθηραϊκού Συνδέσμου Αθηνών, αλλά και πολλά άλλα που ακολούθησαν αργότερα από τις στήλες της εφημερίδας ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ. Είναι αλήθεια και ζητούμε προκαταβολικά την κατανόησή σας, ότι μερικά πράγματα έχουν ξεχαστεί, άλλα δεν τα βρίσκουμε εύκολα και πληροφορίες μένουν ατελείς. Όποιοι όμως έχουν τη γνώση και το κουράγιο με χαρά μας θα θέλαμε να μας ενημερώσουν να συμπληρώσουμε αρκετά από όσα λείπουν. Στο αφιέρωμά μας θα παρελάσουν πολλά από τα οχήματα, φωτογραφίες των οποίων είχαν την καλοσύνη να μας διαθέσουν πολλοί φίλοι, όπως ο ακούραστος συνεργάτης μας, Κοσμάς Μεγαλοκονόμος, ο δάσκαλος τότε Ιω. Μαργέτης, οι φίλοι Γ.Ν.Νικηφοράκης και Ι. Ζερβός και πολλοί άλλοι (σχεδόν όλες οι φωτογραφίες των αυτοκινήτων του Τζώρτζη Μεγαλοκονόμου, που θα παρουσιασθούν στο τέταρτο μέρος του αφιερώματος, ανήκουν στον κ. Ανδρ. Μεγαλοκονόμο, ο οποίος τις είχε δώσει για το αρχείο της εφημερίδας). Αν δείτε ότι κάποιων απουσιάζουν τα ονόματά τους χτυπήστε καμπανάκι και βοηθείστε τη μνήμη μας, καθώς όλο και περισσότερα πράγματα χάνονται από αυτήν….

Εννοείται ότι η σειρά θα ολοκληρωθεί σε συνεχή δημοσιεύματα με μία επεξήγηση για κάθε φωτογραφία, την οποία θα μπορεί ο καθένας να συμπληρώσει με στοιχεία που θα μας στείλει. Και κάτι ακόμη. Ασφαλώς όσα αυτοκίνητα παρουσιάζονται εδώ δεν καλύπτουν παρά σε ένα μικρό ποσοστό όσα κυκλοφόρησαν τα προηγούμενα χρόνια στο νησί και έγραψαν μία ιστορία στον τομέα της αυτοκίνησης. Λείπουν πολλά ακόμη, ειδικά τα λεωφορεία του Ποταμού, του Καρίνου, του Σκόρδου, του Καλογρίδη κ.α., καθώς και πολλά ακόμη αυτοκίνητα. Όσοι έχουν στοιχεία για τα οχήματα αυτά ας τα στείλουν για να εμπλουτισθεί η σειρά, η οποία μπορεί μόνη της να γίνει μία ενδιαφέρουσα εργασία πάνω στο θέμα αυτό για το νησί μας.

Advertisement

Το αφιέρωμά μας τελειώνει εδώ, προσωρινά ελπίζουμε, αφού υπάρχουν πολλά ακόμη οχήματα, τα οποία πρέπει να παρελάσουν από εδώ, όμως αυτό εξαρτάται από αυτούς που έχουν τις φωτογραφίες. Εφ’ όσον μας δοθεί υλικό θα υπάρξει σίγουρα και η συνέχεια.

Ε. Π. ΚΑΛΛΙΓΕΡΟΣ

1. Οι επιθεωρήσεις στα επαγγελματικά αυτοκίνητα ήταν πάντα το άγχος των επαγγελματιών, όμως αυτές άρχισαν να συστηματοποιούνται μάλλον μετά από τη δεκαετία του 1950, οπότε έφθασαν στα Κύθηρα κλιμάκια ελέγχου του Υπ. Συγκοινωνιών τότε. Σε μία από αυτές τις επιθεωρήσεις, το 1963, έχει τραβηχτεί αυτή η φωτογραφία, που είναι στο γήπεδο του Ποταμού, στο οποίο είχαν συγκεντρώσει όλα τα οχήματα προς έλεγχο. Από τους οδηγούς διακρίνονται:
Α’ σειρά: Κ. Μπαβέας, Γ. Δευτερέβος, άγνωστος, Ν. Μπουζαλάκος, Ν. Καλλίγερος-Μπαγιώκος, Ηλ. Τζάννες, Παν. Τζάννες, Ι. Καλοκαιρινός-Καζαμίας, Κοσμάς Ταμβάκης, Παν. Κασιμάτης-Βουτσάς, Απ. Μεγαλοκονόμος, Κυρ. Λεοντσίνης, Ι. Δαπόντες-Θεός, Ι. Καλοκαιρινός, Θ. Τζάννες, Μ. Γκιουζέλης, Βαλ. Φατσέας, Ιω. Σάμιος-Κοτσυφός, άγνωστος.
Β’ σειρά: Π. Καλογρίδης, Ν. Καλογρίδης, Μ. Γλυτσός, Γ. Γλυτσός (Σαΐπας), Β. Κασιμάτης-Καρίνος, Άγνωστος, Γ.Καστρίσιος-Σκόρδος, Βασ. Κασιμάτης-Βουτσάς, Δημ. Γουναρίδης, Στ. Ταμβάκης και Νικ. Καρύδης.
Φωτ. αρχ. Νικ. Γλυτσού.

2. Μία ακόμη φωτογραφία σε πλέον πρόσφατη εποχή. Έξω από την Αγία Τριάδα στα Μητάτα το 1953 ή 1954 ένα μικρό φορτηγό, πιθανόν ένα από αυτά που στο στρατό τα ονόμαζαν «Καναδέζες». Ανήκε στον Φίλιππο Πρωτοψάλτη-Τζαγκαροφίλιππα και το οδηγούσε ο Γιώργος Γλυτσός-Σαΐπας που διακρίνεται εδώ. (Αρχ. Ν. Γλυτσός)

3. Ένα από τα πλέον σύγχρονα σε μας αυτοκίνητα, αφού οι περισσότεροι θα το θυμούνται ακόμη να κινείται στους Κυθηραϊκούς δρόμους. Είναι ένα μικρό φορτηγό HANOMAG ΤΟΥ Θ. Τζάννε-Μπαλά και βρίσκεται και σήμερα όπως το βλέπετε σε ένα χωράφι στον Άγιο Ηλία.

4. Ένα αυτοκίνητο που, όταν είμαστε παιδιά τρέμαμε να ακούμε το θόρυβο της μηχανής του. Ο λόγος; Ήταν ένα Μόσκβιτς του γιατρού Γ. Λευθέρη από το Λειβάδι, στο πορτ μπαγκάζ του οποίου υπήρχαν πολλά φάρμακα, μεταξύ των οποίων και σύριγγες για τις ενέσεις, τις οποίες έτρεμαν όλα τα παιδιά. Ήρθε στα Κύθηρα μάλλον στα τέλη της δεκαετίας του 1950, κυκλοφόρησε αρκετές δεκαετίες και τώρα μας θυμίζει το παρελθόν σε ένα χωράφι στις Καλοκαιρινές.

5. Ένα από τα λεωφορεία του Νικ. Καρύδη από το Μυλοπόταμο. Μετέφερε μαθητές τη δεκαετία του 1960 και τώρα σκουριάζει σε ένα χωράφι στο Μυλοπόταμο μαζί με μερικά ερείπια των Κυθηραϊκών δρόμων. Η φωτογραφία είναι από το 2003.

6. Ένα από τα πλέον επιτυχημένα αυτοκίνητα στο είδος του. Μία «κλούβα» της Φολκσβάγκεν (VW) σκουριάζει σε ένα χωματόδρομο στη Χαμηλή εκεί που την άφησαν προσωρινά και σιγά-σιγά έγινε το νεκροταφείο της, αφού φύτρωσαν μέχρι και ασπάλαθοι στη μηχανή της.

7. Ένα τζιπ αγνώστων λοιπών στοιχείων, όπως βρισκόταν λίγα χρόνια πριν στον Αβλέμονα με εμφανή τα ίχνη μίας ιδιοκατασκευασμένης καρότσας, πιθανότατα στα Κύθηρα. Άγνωστον εάν είναι ακόμη εκεί.