Κυθηραϊκά παρωνύμια

ΖΟΚΟΛΑΝΤΕ(Σ): Παλαιό παρωνύμιο Χάρων στο Μανιτοχώρι με πολύ περιορισμένη χρήση, αναφέρεται και Τζοκολάντες. Από το ιταλικό zoccolante=οπλισμένος.

ΖΟΛΩΤΆΣ: Παλαιό παρωνύμιο κλάδου της οικογένειας  Καραβουσάνου, για την οποία αναφέρεται ότι τότε κατοικούσε στο Μανιτοχώρι. Το παρωνύμιο προσέλαβε όταν απέκτησε  πολλά χρήματα σε ζλότυ (ζολώτες) και τον ονόμασαν Ζολωτά, δηλ.  παραλή, πλούσιο.

Advertisement

ΘΕΟΣ: Δεν χρειάζεται κανένας σχολιασμός για το συγκεκριμένο παρωνύμιο, το οποίο δεν γνωρίζουμε το λόγο που δόθηκε και αφορούσε μόνο ένα άτομο της οικογένειας Δαπόντε από τη Χώρα. Τώρα είναι συνηθισμένη η έκφραση, κυρίως σε νεανικά κοινά, «είσαι Θεός», πιθανόν δε να ήταν η ίδια έννοια που δόθηκε τότε το παρωνύμιο από το ….νονό του. Εκείνο που είναι γνωστό είναι ότι το παρωνύμιο αναφέρεται στα μέσα περίπου του 20ού αι.

ΚΑΛΟΓΕΡΙΝΗΣ: Παρωνύμιο ενός κλάδου των Στάθη και συγκεκριμένα από τους Στάθη στη Χώρα. Δεν είναι βέβαιο αν προέρχεται από το καλόγερος ή από το βρώσιμο άνθος του φυτού καλογέρι, το οποίο  είναι στην άγρια μορφή του το φυτό μούσκαρι, που έχει εξευγενιστεί σε καλλωπιστικό.  Από το βολβό αυτού του φυτού, που είναι ιδιαίτερα διαδεδομένο στην Ελλάδα προέρχονται οι γνωστοί βολβοί που γίνονται τουρσί. Το παρωνύμιο αναφέρεται και σε κλάδο  του επωνύμου Κοντολέων στα Βιαράδικα(;) με περιορισμένη διάδοση.

ΚΑΛΟΓΙΑΚΑΣ: Σπάνιο παρωνύμιο κλάδου των Αρώνη στη Χώρα και στα Αρωνιάδικα με αναφορές μόνο στο 18^ο αι., ενώ σε κοντινή εποχή ανιχνεύεται και το Καλογιόκας στη Χώρα, το οποίο πιστεύουμε ότι αφορά την ίδια οικογένεια. Αν η μία γραφή είναι η σωστή, όπως είναι το πιθανότερο, το Καλογιακάς προέρχεται  από το καλός+γιακάς, ενώ αν είναι το Καλογιόκας η προέλευση είναι από το καλός+γιόκας, δηλ. ο καλός γιος, κάτι που φαίνεται πιθανότερο.

ΚΑΜΠΑΝΟΣ: Αναφέρεται σε σχέση με το επώνυμο Κορωναίος στον Καραβά. Η πιθανότερη εκδοχή της προέλευσής του είναι η λέξη καμπανός=μικρό τσαμπί σταφύλι, που μένει συνήθως και ωριμάζει αργότερα από τα μεγάλα τσαμπιά στο ίδιο κλήμα.

ΚΑΜΠΑΣΤΡΑΣ: Το παρωνύμιο είναι σπάνιο και αναφέρεται μόνο μία φορά σε κλάδο των Βενάρδων στην Αγ. Αναστασία. Μάλιστα λέγεται Καμπάστρας και Καμπαστράς και πρέπει να έχει σχέση με κατασκευαστή καπνοδόχων, αφού κάμπαστρο σημαίνει την καμινάδα και κυριολεκτικά την πρόχειρη καμινάδα, που ήταν μία τρύπα στην  στέγη με πηλό  των παλιών σπιτιών.

ΚΑΠΑΡΙΑΣ: Παρωνύμιο ενός Στάθη στο Κεραμουτό, που είχε ήδη το παρωνύμιο Βεζίρης, αλλά του κόλλησαν κι αυτό για τον εξής λόγο. Εκείνα τα χρόνια είχε περάσει από το νησί ένας εξαίρετος Τήνιος μαρμαρογλύπτης, στον οποίο είχαν ανατεθεί διάφορα τέμπλα σε ναούς. Ο Στάθης ήταν ένας απλός εμπειροτέχνης χτίστης, που ανελάμβανε μικροεργασίες (αυλές, τοίχους, στάβλους κλπ) και οι φιλοπαίγμονες χωριανοί για τον πειράξουν τον είπαν Καπαριά, ότι δηλ. ήταν εξαιρετικός τεχνίτης όπως ο διάσημος Τήνιος. Κι αυτό του έμεινε για χρόνια, παράλληλα με το Βεζίρης.

ΚΑΡΓΙΑΝΤΟΥΛΟΣ: Ενδιαφέρον παρωνύμιο για το οποίο έχουμε περιορισμένες αναφορές σε Καλλίγερους στη Χώρα και Λευθέρη σε Λειβάδι και Χώρα. Έχει την προέλευση σε επώνυμο στρατιώτη που υπηρετούσε στη φρουρά στη Χώρα επί ενετοκρατίας και ονομαζόταν Σκαργιάντζελο με το δεύτερο συνθετικό το βαφτιστικό Άντζελο. Λόγω, προφανώς, του παράξενου αυτού επωνύμου δόθηκε ως παρωνύμιο στους δύο αυτούς κλάδους, αλλά με περισσότερες αναφορές στους Λευθέρη με την παραφθορά του σε Σκαργιάντζουλας, όπως ήταν γνωστό μέχρι το τέλος περίπου του 20ού αι. Για το τελευταίο, όμως, υπάρχει και άλλη πιθανότητα, να προέρχεται από την έννοια που δίνουν στη λέξη σκαργιάντζουλας στην Κρήτη, που σημαίνει το σκορπιό.

ΚΑΡΙΝΟΣ: Παρωνύμιο που αναφέρεται σε μία οικογένεια Κασιμάτη της περιοχής Ποταμού, η οποία αποτελεί κλάδο με άλλο παρωνύμιο προηγουμένως, το οποίο δεν έχει εντοπισθεί. Δεν είναι σίγουρο ετυμολογικά αν το Καρίνος προέρχεται από το ιταλικό carino= αγαπητός, χαριτωμένος ή από την καρίνα στα πλεούμενα, επίσης από το ιταλικό carina=κέλυφος, το οποίο είναι αντιδάνειο από το ελληνικό καρύινος= καρυδένιος, καρυδότσουφλο και αυτό από το αρχαίο κάρυον=καρύδι και κάθε καρπός του οποίου το περικάρπιο δεν συμφύρεται με το σπέρμα.

ΚΑΡΝΩ: Παρωνύμιο κλάδου των Κασιμάτη στη Χώρα από το οποίο ονομάστηκε έτσι και η πρώτη καμάρα στον κεντρικό δρόμο. Αναφέρεται σε μία μόνο οικογένεια και σήμερα δεν έχουμε αναφορές σε αυτό. Η λέξη προέρχεται από τη γαλλική οικογένεια Καρνό, που έδωσε και πρόεδρο της Δημοκρατίας, από αυτόν δε δόθηκε το παρωνύμιο σε έναν Κασιμάτη που  αναφερόταν τακτικά στον πολιτικό αυτόν λέγοντας συνέχεια το όνομά του.

Δημοσιεύθηκε στην έντυπη έκδοση της εφημερίδας ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ στο φύλλο Μαρτίου 2025