Γιατί αρέσουν τα Κύθηρα;

Σκιαγραφώντας το brand name του νησιού, μέσα από πέντε κείμενα-αναφορές.

Πέντε ετερόκλητα κείμενα σπουδαίων συγγραφέων-στοχαστών, με μαρτυρίες – αναφορές στα Κύθηρα. Όλα με απροσδόκητο και κυρίως όχι τετριμμένο τουριστικό ενδιαφέρον.

Advertisement

 Τα θέτω στη διάθεση των αγαπητών «Κ»-Ένα την κάθε φορά (σε τυχαία σειρά):

1. Γεννήθηκε στα Κύθηρα ο Ιωάννης Βηλαράς;

Ο Ηπειρώτης την καταγωγή Ιωάννης Π.Α. Ιωαννίδης, καθηγητής στο Στάνφορντ, στο βιβλίο του «Τοκάτα, για την κόρη με το καμένο πρόσωπο», εκδόσεις Κέρδος, κάνει αναφορά σε επιφανείς Ηπειρώτες διανοούμενους του Διαφωτισμού, όπως ο Μεθόδιος Ανθρακίτης (1660 – 1736), ο Αθανάσιος Ψαλίδας (1767-1829), ο Ευγένιος Βούλγαρης (1716 – 1806) και ο Ιωάννης Βηλαράς (1771-1823). Το σχετικό κεφάλαιο του βιβλίου κλείνει με ιδιαίτερη αναφορά στον Βηλαρά.

Εκεί ο συγγραφέας υιοθετεί μεν τα Κύθηρα ως τόπο γεννήσεως του γνωστού εκπροσώπου της πρώιμης λογοτεχνικής μας περιόδου, για να το αμφισβητήσει αμέσως με το παρακάτω κείμενό του:

[…] Ο Βηλαράς πρέπει να έφυγε από τα Γιάννενα μετά την πυρπόληση της πόλης από τον Χουρσίτ. Πέθανε στο Τσελέποβο του Ζαγορίου λίγα χρόνια αργότερα (1823). Είχε γεννηθεί στα Κύθηρα, όπου και ο ναός  της ουράνιας Αφροδίτης. Ψεύτικος ακόμα και ο τόπος γέννησης που είχε δηλώσει. Απλά, έπρεπε κάπως να πείσει τους Βενετούς ότι ήταν δικός τους.[…]

Τι θέλει να μας πει, εδώ, ο καθηγητής; Να εκφράσει το παράπονο του Ηπειρώτη, που ως πολίτης δευτέρας κατηγορίας, έπρεπε να καταφύγει σε ταπεινωτικά τεχνάσματα κοινωνικής αναβάθμισης, ή να τονίσει τη δυνατότητα που είχε, σε αντίθεση με τους άλλους συμπατριώτες του, ο πατέρας τού Ιωάννη, επιφανής γιατρός των Ιωαννίνων, να εξασφαλίσει στο γιο του το ποθητό κυθηραικό-επτανησιακό «διαβατήριο», προς τη Δύση; Ή, μήπως,- με εκείνο το «ψεύτικος ακόμα» του κειμένου του-, θέλει να μας θυμίσει την πορεία του καλοσπουδαγμένου γόνου, ο οποίος με την επιστροφή του στην ηπειρώτικη πρωτεύουσα διορίστηκε, ως προσωπικός γιατρός του Βελή πασά, γιου του Αλή Πασά, του χαρεμιού του, αλλά και του ίδιου του Αλή Πασά; Επί πλέον κατάφερε να κερδίσει την εύνοια του Αλβανού Πασά, ενώ για να τον τιμήσει του αφιέρωσε τιμητικό επίγραμμα! Σύμφωνα, μάλιστα με τον μαρξιστή ιστορικό Γιάννη Κορδάτο, η εκτίμηση και ο θαυμασμός του Βηλαρά προς τον Αλή δεν πήγαζε από κολακεία, αλλά από θαυμασμό προς τον φιλοπρόοδο και φωτισμένο κυβερνήτη!…

Ας είμαστε όμως γενναιόδωροι. Ακόμα κι αν τα παραπάνω-υποθέσεις στο κάτω κάτω-είναι αλήθεια, δεν αναιρούν τη μεγάλη μας οφειλή προς τον Ηπειρώτη γιατρό και  λογοτέχνη. Ποια οφειλή; Να θυμίσω ότι το τραγούδι-διαμαντάκι της δημοτικής μας μουσικής, «Πουλάκι ξένο, ξενιτεμένο», «γράφτηκε» πάνω σε στίχους του Βηλαρά!

Σε λίγες μέρες το επόμενο κείμενο.