Δασικό. Η μακρά πορεία ενός άλυτου γρίφου

Έχουμε χάσει κυριολεκτικά το λογαριασμό πόσες φορές έχουμε γράψει εδώ και 34 χρόνια για το θέμα αυτό. Σήμερα, μετά από τις τελευταίες εξελίξεις θα κάνουμε μία περίληψη της κατάστασης, όπως αυτή έχει εξελιχθεί μέχρι αυτή τη στιγμή. Μάλιστα θα έχουμε και μία πρωτοτυπία. Θα ξεκινήσουμε με το δικό μας συμπέρασμα, το οποίο προκύπτει από τη μακροχρόνια ασχολία μας με το θέμα. Αυτό είναι ότι: όσες παρεμβάσεις και να γίνουν από την πολιτεία, όσοι νόμοι να γραφούν και να ακυρωθούν το θέμα θα μένει ΑΛΥΤΟ εάν δεν δοθεί μία λύση μέσω της συνταγματικής αναθεώρησης. Αυτό επιχειρήθηκε και προ διετίας με πρόταση του νυν πρωθυπουργού, η οποία απερρίφθη τότε από την κυβέρνηση και άλλα κόμματα. Όμως, για λόγους δικαίας αντιμετώπισης όλων, ούτε θα συνηγορήσουμε με την πρώτη άποψη καταδικάζοντας τη δεύτερη, ούτε μπορούμε να αποφανθούμε ποίος είχε δίκιο. Πιθανότατα όλοι. Η μεν τότε αντιπολίτευση ήθελε με μία ήπια διατύπωση να διασώσει τους χερσωθέντες αγρούς και το συλλήβδην χαρακτηρισμό ως δασών κάθε είδους βλάστησης, η δε κυβέρνηση φοβόταν κατ’ ουσίαν ότι οποιαδήποτε μη αυστηρή συνταγματική ρύθμιση θα οδηγούσε διά των γνωστών τεχνασμάτων των Ελλήνων σε πλήρη καταστρατήγηση της προστασίας του δάσους. Δεν είναι εξάλλου άγνωστη η ευκολία με την οποία μικρά άδενδρα «ξέφωτα» σε δάση (π.χ. Παρνασσός) είχαν μετατραπεί σε βίλες! Εδώ, η λύση ενός απόλυτα δικαιολογημένου προβλήματος της χέρσωσης και εγκατάλειψης, μετατρέπεται με διάφορες μεθοδεύσεις σε αποψίλωση πραγματικών δασών. Έτσι φτάσαμε ως εδώ, με ένα νομικά και ιδιοκτησιακά χιλιοτρύπητο  και δύσκολα εφαρμόσιμο δασολόγιο, που όχι μόνο δεν  εφαρμόζεται προς όφελος της ανάπτυξης του τόπου, αλλά   γίνεται όργανο οπισθοδρόμησης και κατάφορης αδικίας όσων θα ήθελαν να σώσουν και να καλλιεργήσουν ή νομίμως να αξιοποιήσουν την προγονική περιουσία. Την ίδια στιγμή που οι επιτήδειοι κάνουν πάρτι στην πλάτη του αδύναμου να επιβάλει το σωστό, κράτους.

 

ΑΣ ΔΟΥΜΕ τώρα, όσο μπορούμε με τα διαθέσιμα στοιχεία, σε ποία κατάσταση βρισκόμαστε τώρα.

1. Η επανανάρτηση των δασικών χαρτών έγινε στις 26 Φεβρουαρίου για τα Κύθηρα, άρα τις παρατηρήσεις μας στο εάν και τι θεραπεύει θα τις έχουμε στο επόμενο. Η απόφαση για αναθεώρηση των χαρτών (ακόμη και του 55% αυτών που ήδη είχαν κυρωθεί) αποφασίστηκε το 2019 για να εξαιρεθούν από τους περιορισμούς της δασικής νομοθεσίας  εκτάσεις (στην πραγματικότητα, να αποχαρακτηριστούν) προκειμένου να μειωθούν, ο μεγάλος αριθμός των αντιρρήσεων και οι συνεπακόλουθες διαμαρτυρίες. Ένα είναι σίγουρο. Αποδεσμεύονται de facto όλες οι περιπτώσεις μεταβιβάσεων, που είχαν παγώσει λόγω εγκλωβισμού «καθαρών» αγροτεμαχίων μέσα σε ευρύτερη έκταση για την οποία είχαν γίνει ενστάσεις, κυρίως από την Εγχώριο, όπως είχαμε γράψει πέρσι αναλυτικά υπό την προϋπόθεση ότι θα γίνει γενική αντιμετώπιση αυτών των ενστάσεων. Εννοείται ότι όσες περιπτώσεις δεν λυθούν με αυτή την επανανάρτηση και για τις οποίες έχουν γίνει ενστάσεις, θα πάνε στις επιτροπές δασικών αμφισβητήσεων, εκεί δηλαδή που είχαν βαλτώσει.
2. Συμπτωματικά αρχές τρέχοντος συζητούνται στο ΣΤΕ οι προσφυγές δασολόγων και οικολογικών οργανώσεων κατά της τροποποίησης των χαρτών και των αλλαγών που επιφέρουν. Αυτός είναι και ο λόγος που αναφέρεται ότι, επί των αναθεωρουμένων χαρτών μπορούν να γίνουν ενστάσεις, όχι όμως γενικά στους αναρτηθέντες στο παρελθόν χάρτες για τους οποίους είχαν λήξει οι προθεσμίες.
3. Το μεγάλο ερώτημα στα Κύθηρα είναι εάν έγιναν οι αλλαγές στους εξώφθαλμα λανθασμένους χάρτες που εμφάνιζαν «δάση» λιμάνια, δρόμους, πλατείες και άλλους δημόσιους χώρους. Ο λόγος ήταν ότι οι εταιρείες που ανέλαβαν τη σύνταξη ουδεμία σημασία έδωσαν στην ουσία, αλλά έβαζαν ευθείες σε αρκετές περιπτώσεις, όπως οι αποικιοκράτες όταν χάραζαν τα σύνορα της Αφρικής! Αυτά τα «τέρατα» παρέλαβαν χωρίς κανέναν έλεγχο οι δασικές υπηρεσίες, είτε γιατί δεν «είχαν προσωπικό» όπως έλεγαν, είτε, γιατί απλά έκανα «κόντρες» ή «έπαιζαν καθυστερήσεις». Φυσικά, όσον αφορά τον τόπο μας, τεράστια ζημία έκανε η απόφαση του Υπουργείου, πριν την πρώτη ανάρτηση των χαρτών, να μην ληφθούν υπ’ όψιν οι αεροφωτογραφίες του 1945, όπως πεισμόνως ζητούσαμε επί χρόνια.
4. Όσον αφορά αγροτικές εκτάσεις με εκχερσώσεις για αγροτικές καλλιέργειες (μάλλον δεν έχουμε περιπτώσεις στα Κύθηρα ή είναι ελάχιστες) το ΣΤΕ ακύρωσε τις ρυθμίσεις της προηγούμενης κυβέρνησης, αλλά αυτές θα επανέλθουν, όπως αναφέρει το υπουργείο, με άλλο τρόπο, γιατί έχουν δημιουργηθεί τεράστια προβλήματα, ακόμη και με τις επιδοτήσεις.
5. Εκείνο που έχει μεγάλο ενδιαφέρον για τα Κύθηρα είναι η δήλωση του υπουργείου ότι ετοιμάζονται ρυθμίσεις για τους χερσωθέντες αγρούς, ένα θέμα που «καίει» πολλούς στο νησί μας. Η απορία μας είναι πώς θα παρακάμψουν οι όποιες ρυθμίσεις τη συνταγματική διάταξη και δεν θα καταπέσουν και αυτές στο ΣΤΕ. Από δύσκολο έως αδύνατον για μας, αλλά η ελπίδα πεθαίνει τελευταία!
6. Ενδιαφέρον έχει και ο τρόπος αντιμετώπισης των χορτολιβαδικών εκτάσεων που είναι μεγάλες στα νησιά σε πολλά από τα οποία ήδη έχουν χτιστεί δεκάδες κτίσματα και συνεχίζουν, αλλά οι δασικοί χάρτες, όπως και το προηγούμενο καθεστώς, τις ορίζει ως «δάση». Άλλος γρίφος εδώ.
7. Να καταλήξουμε και με τη διαφαινόμενη αποδοχή της στελέχωσης των δασικών υπηρεσιών που ζητούσαν τα δασαρχεία, καθώς ανακοινώθηκαν προσλήψεις σχεδόν επτά εκατοντάδων υπαλλήλων. (Αυτοί θα μείνουν σίγουρα μέχρι τα εγγόνια μας!)

 

Επιστολή του Δημάρχου Κυθήρων από το Νοέμβριο πέρσι πυροδοτεί απρόσμενες εξελίξεις στο «Δασικό»

Εδώ και μερικούς μήνες κυκλοφορούν έντονες φήμες σχετικά με μεγάλη κόντρα μεταξύ Δήμου και Δασαρχείου Πειραιά εξ αιτίας ενός εγγράφου του Δήμου με το οποίο αμφισβητεί την οποιαδήποτε αρμοδιότητα του Δασαρχείου επί των δασικών εκτάσεων στο νησί λόγω Εγχωρίου και Ιονίου Πολιτείας. Το θέμα λέγεται ότι έλαβε μεγάλη διάσταση, όταν το Δασαρχείο είχε αρνηθεί να αποστείλει εγκρίσεις για εκτελούμενα έργα ή, μετά από πιέσεις, δεν τις έστειλε στο Δήμο που τα εκτελούσε, αλλά σε άλλες υπηρεσίες. Για το θέμα αυτό ο Δήμος τηρούσε σιγήν ιχθύος, καίτοι είχε ερωτηθεί. Τώρα, με την  επαναφορά του προβλήματος λόγω των χαρτών ζητήσαμε πάλι από το Δήμο να ξεκαθαρίσει τι ακριβώς πρεσβεύει πάνω στο θέμα και τι ήταν η «κόντρα» με το Δασαρχείο. Έτσι μάθαμε ότι από τις 2 Νοεμβρίου 2020 είχε αποσταλεί επιστολή από το Δήμαρχο στο Δασαρχείο, στην οποία, μεταξύ άλλων, αναφέρονται και τα εξής:

 

«…….Στην ίδια διάταξη ορίζεται ότι η διαχείριση της περιουσίας αυτής ανήκει αποκλειστικά στην “Επιτροπή Εγχώριας Περιουσίας”, που αποτελεί ΝΠΔΔ με έδρα το Δήμο Κυθήρων και υπόκειται στην εποπτεία του Κράτους ως οιονεί Οργανισμός Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η Επιτροπή όσον αφορά τη διαχείριση της “Εγχώριας Περιουσίας” έχει, χωρίς εξαίρεση, όλες τις αρμοδιότητες, δικαιώματα και υποχρεώσεις που έχουν οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης για τη διαχείριση της δημοτικής και κοινοτικής περιουσίας, καθώς και όλα τα δικαιώματα, δυνατότητες και απαλλαγές που παρέχει η νομοθεσία στους οργανισμούς αυτούς. Έχει επίσης όλα τα μέσα έννομης προστασίας της “Εγχώριας Περιουσίας” που έχει το δημόσιο και οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης για την προστασία των δημόσιων, δημοτικών και κοινοτικών κτημάτων.

Περαιτέρω, όπως παγίως έχει κριθεί από το Ανώτατο Δικαστήριο της Χώρας, στα Επτάνησα πριν την ένωσή τους με την Ελλάδα (1864), δεν υπήρχαν δημόσια δάση και δασικές εκτάσεις ως ιδιοκτησία του Ηνωμένου Κράτους των Ιονίων Νήσων, ώστε να περιέλθουν κατά διαδοχή, με την ένωση το έτος 1864, στο Ελληνικό Δημόσιο (ΑΠ 340/1985).

Συμφώνως προς τα ανωτέρω, αλλά και κατά την πάγια θέση των Δικαστηρίων, τα οποία κατά καιρούς εκλήθησαν να ερμηνεύσουν και να εφαρμόσουν τις σχετικές διατάξεις, στο άρθρο 62 του Ν. 998/1979, περί προστασίας των δασών και των δασικών εν γένει εκτάσεων της Χώρας, ορίζεται ότι, η διάταξη σύμφωνα με την οποία επί των πάσης φύσεως αμφισβητήσεων ή διενέξεων ή δικών μεταξύ του Δημοσίου, είτε ως ενάγοντος είτε ως εναγομένου είτε ως αιτούντος είτε ως καθ΄ ου ή αίτηση, και φυσικού ή νομικού προσώπου, το οποίο προβάλλει ή αξιώνει οποιοδήποτε δικαίωμα, εμπράγματο ή μη, επί των δασών, των δασικών εκτάσεων, το ως άνω φυσικό ή νομικό πρόσωπο οφείλει να αποδείξει την παρ΄ αυτώ ύπαρξη του δικαιώματός του, κατ’ εξαίρεση δεν ισχύει στην περιφέρεια των νήσων Κυθήρων και Αντικυθήρων. Μάλιστα, στην αρχική της μορφή η διάταξη προέβλεπε ρητά ότι Πρωτόκολλα Διοικητικής Αποβολής εκδοθέντα μέχρι της ενάρξεως της ισχύος του νόμου αυτού (δι ων το Δημόσιο θεωρεί ως ίδια δάση, δασικές εκτάσεις και χορτολιβαδικά εδάφη) της ανωτέρω περιφέρειας, καταργούνται αυτοδικαίως έστω και αν κατέστησαν τελεσίδικα».  Και καταλήγει:

«Δυνάμει των ανωτέρω:

1. Καλείσθε να απέχετε από τούδε και στο εξής κάθε πράξης ή ενέργειας που άμεσα ή έμμεσα αναφέρεται στην διαχείριση ή προστασία των δασών, δασικών, χορτολιβαδικών, αγροτικών και λοιπών εκτάσεων των νήσων Κυθήρων και Αντικυθήρων για τις οποίες το Δημόσιο δεν διαθέτει νόμιμους τίτλους κτήσης νομίμως δε μεταγραμμένους εις τα βιβλία του οικείου Υποθηκοφυλακείου, όπως ενδεικτικά (αλλ΄ ουχί περιοριστικά): έκδοση πάσης φύσεως πιστοποιητικών και αποφάσεων, αποφάσεων κήρυξης αναδασωτέων εκτάσεων, επέμβασης για την εκτέλεση δημόσιων, δημοτικών ή ιδιωτικών έργων κ.λπ.).
2. Καλούνται όλες οι υπηρεσίες που άμεσα ή έμμεσα εμπλέκονται στην καθ΄ οιονδήποτε τρόπο εκτέλεση ή αδειοδότηση δημοσίων, δημοτικών, περιφερειακών ή ιδιωτικών έργων σε όλη την έκταση του Δήμου Κυθήρων (νήσοι Κύθηρα και Αντικύθηρα), όπως από τούδε και στο εξής απευθύνονται αποκλειστικά και περιοριστικά στο ΝΠΔΔ με την επωνυμία «ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΓΧΩΡΙΟΥ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΚΥΘΗΡΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΙΚΥΘΗΡΩΝ» ως το μοναδικό κατά το Νόμο αρμόδιο όργανο για την προστασία και διαχείριση του συνόλου της μη ιδιωτικής ακίνητης περιουσίας στα νησιά Κύθηρα και Αντικύθηρα και συνακόλουθα της έκδοσης πάσης φύσεως αποφάσεων και πράξεων διαχείρισης και προστασίας αυτής».

Αυτά, λοιπόν, ήταν η αιτία  της προ μηνών διένεξης Δήμου-Δασαρχείου και δεν έχει γίνει γνωστό τι ακριβώς θα γίνει στη συνέχεια. Γιατί, σύμφωνα με το παραπάνω έγγραφο και εάν αυτό γίνει αποδεκτό από το κράτος, το Δασαρχείο δεν θα έχει πλέον καμία δικαιοδοσία στις δασικές εκτάσεις και ουδείς μπορεί να φαντασθεί τι πρόκειται να ακολουθήσει. Σίγουρα έχουμε να δούμε ακόμη πολλά επεισόδια στο θέμα αυτό και θα αφήσουμε μερικά και στα …εγγόνια μας, αφού φαίνεται να έρχονται όλα «τα πάνω κάτω». Η συνέχεια επί του …πεδίου που λένε και οι «τρελοί Τούρκοι».

Σενάρια για βιώσιμα αιολικά, αλλά η ΡΑΕ απορρίπτει ενστάσεις για Κύθηρα.

Ένα νέο σενάριο ανάπτυξης αιολικών σταθμών στην Ελλάδα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Elsevier πρόσφατα που χωρίζει την Ελλάδα σε δύο ζώνες. Στην μία αποκλείεται εντελώς η ανάπτυξη αιολικών και περιλαμβάνει τις περιοχές natura 2000 και όλα τα τοπία μεγάλης φυσικότητας, δηλαδή χαμηλό βαθμό κατάτμησης από τεχνητές επιφάνειες και δρόμους κλπ. Η υπόλοιπη χώρα είναι εν δυνάμει με δυνατότητα ανάπτυξης αιολικών μονάδων, αλλά η σχετική αδειοδότηση θα υπόκειται σε όλα τα λοιπά κριτήρια σχετικά με περιβαλλοντικούς όρους και θετική γνωμοδότηση από τα αρμόδια όργανα που ορίζουν οι ισχύοντες κανόνες.

Βασική λογική της πρότασης είναι να περιοριστεί η κυριότερη απειλή για τη βιοποικιλότητα, που είναι η αλλαγή χρήσεων γης, αλλά και η αύξηση των τεχνητών επιφανειών και η επέκταση του οδικού δικτύου.  Τη συγκεκριμένη μελέτη υποστηρίζουν 9 περιβαλλοντικές οργανώσεις οι: ΑΝΙΜΑ, Αρκτούρος, Ε.Ε.Π.Π., Ε.Ε.Π.Φ., Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, Εταιρεία Προστασίας Πρεσπών, Καλλιστώ, Medasset και Mom. Οι ίδιες οργανώσεις θεωρούν το Χωροταξικό για τις ΑΠΕ του 2008 παρωχημένο που δεν λαμβάνει υπ’  όψιν περιβαλλοντικές παραμέτρους και αφήνουν αθωράκιστη τη βιοποικιλότητα. Δεν υπάρχουν ακόμα ενδείξεις πως βλέπει την πρόταση το κράτος, αλλά πολλοί παράγοντες του υπουργείου θεωρούν ότι η πρόταση αυτή θα διακόψει τις σφοδρές αντιδράσεις για διάφορες αδειοδοτήσεις και θα λύσει το πρόβλημα της κάλυψης των ποσοστών παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ μέχρι το 2030. Να αναφέρουμε, τέλος, κι εδώ την πρόσφατη απόφαση της ΡΑΕ να απορρίψει τις αιτήσεις δύο εταιρειών για ανεμογεννήτριες (Μερμηγκάρι, Κρωτήρια). Αυτό δεν εξασφαλίζει ασφαλώς την επαναφορά από άλλους και αλλού, αλλά κρίνεται θετικό.

Παράλληλα, λίγο πριν κλείσουμε ύλη, ανακοινώθηκε η απόρριψη και των προσφυγών πολιτών κατά της εγκατάστασης αιολικών σε διάφορες θέσεις (Μερμηγκάρι, Φοινικίες) όπου η Κίνηση Πολιτών ΔΥΝΑΜΟ υποστηρίζει με στοιχεία (βλ. σχετικό Δ.Τ. στην ιστοσελίδα μας) ότι έχουν παραβιασθεί οι διατάξεις σχετικά με γειτνίαση σε κατοικημένες περιοχές και αρχαιολογικούς χώρους (Ρίζες, Λαζαριάνικα, Κουσουνάρι, Μυλοπόταμος, Λέσκα). Και το πλέον παράδοξο εδώ, αν δεν αντιμετωπισθεί σε επόμενη φάση, είναι: σε ποία ιδιοκτησία θα τοποθετηθούν (αν τελικά τοποθετηθούν) οι πυλώνες; Γιατί εδώ δεν είναι δημόσια γη. Έχουν συμβόλαια ενοικίασης; Γιατί άλλως δεν μπορούν να προχωρήσουν σε καμία εργασία.

Ασφαλώς το θέμα θα έχει συνέχεια…

Π.Καλλίγερος

 

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ ΣΤΟ ΦΥΛΛΟ ΜΑΡΤΙΟΥ 2021 ΤΗΣ ΕΝΤΥΠΗΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ΤΗΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑΣ «ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ»