Αν Απλμπαουμ: «Φασισμός; Φοβάμαι ότι για την αμερικανική κυβέρνηση είναι η σωστή λέξη»

«Δεν χρησιμοποιώ τη λέξη φασισμός ελαφρά τη καρδία και γενικά δεν μου αρέσει να τη χρησιμοποιώ για να περιγράφω τον σύγχρονο κόσμο, επειδή παραπέμπει σε πολύ συγκεκριμένα πράγματα, όπως οι φυλετικοί νόμοι ή τα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Φοβάμαι, όμως, ότι στην προκειμένη περίπτωση είναι η σωστή λέξη. Στις Ηνωμένες Πολιτείες έχουμε πλέον μια κυβέρνηση που εξυμνεί τη βία και έχει δημιουργήσει μια παραστρατιωτική οργάνωση που δρα με ατιμωρησία, θεωρώντας ότι έχει το δικαίωμα να αγνοεί τον νόμο και το σύνταγμα. Τους είδαμε στη Μινεάπολη, όπου έδρασαν ως πραγματικά παραστρατιωτικά τάγματα εφόδου.

»Ταυτόχρονα, όμως, δεν μπορούμε να ξεχνάμε ότι η Αμερική παραμένει μια λειτουργική δημοκρατία, όπου η ελευθερία της γνώμης, το δικαίωμα στη διαμαρτυρία και η ικανότητα των δικαστών να κάνουν τη δουλειά τους είναι ακόμη εγγυημένα. Εν ολίγοις, υπάρχουν τα σπέρματα μιας αυταρχικής διολίσθησης πολύ χειρότερης από όσα έχουμε δει έως σήμερα. Απλώς δεν έχουμε φτάσει ακόμα σε εκείνο το σημείο». Αυτά δήλωσε καταρχάς η Αν Απλμπαουμ, σε συνέντευξη που παραχώρησε στην Αννα Λομπάρντι της ιταλικής La Repubblica.

Πέρα από βραβευμένη (και με Πούλιτζερ) ιστορικός και συγγραφέας με ειδίκευση στη Σοβιετική Ενωση, την Ανατολική Ευρώπη και την άνοδο της σύγχρονης παγκόσμιας απολυταρχίας, η Απλμπαουμ είναι επίσης μέλος της συντακτικής ομάδας του The Atlantic, στο οποίο, όσον αφορά τα τεκταινόμενα στις ΗΠΑ, μόλις δημοσιεύτηκε ένα μακροσκελές άρθρο του κορυφαίου ειδικού σε ζητήματα πολιτικής πόλωσης Τζόναθαν Ράουτς, με τον εύγλωττο τίτλο: «Ναι, είναι φασισμός».

«Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει ιδεολογίες, μόνο συμφέροντα, κυρίως ιδιωτικά. Αλλά έχουν ιδεολογίες εκείνοι που τον περιβάλλουν», ανέφερε σχετικά η Απλμπαουμ. Εξήγησε πως γύρω από τον αμερικανό πρόεδρο έχουν συσπειρωθεί διάφορες συντηρητικές ομάδες, σύμμαχες στην προώθηση ολοένα πιο αυταρχικών πολιτικών.

«Αναγνωρίζω σε γενικές γραμμές τουλάχιστον τρεις μεγάλες ομάδες, αν και στην πραγματικότητα είναι περισσότερες. Υπάρχουν οι χριστιανοί εθνικιστές, των οποίων ο κύριος στόχος είναι η κατάλυση του κοσμικού κράτους για τη δημιουργία ενός κράτους που θα εδράζεται στην κυριολεκτική ανάγνωση της Βίβλου, άρα φονταμενταλιστικού. Υπάρχουν οι λευκοί εθνικιστές που επιδιώκουν μια κοινωνία φυλετικού διαχωρισμού και τη δημιουργία ενός νέου φυλετικού συστήματος.

»Και υπάρχει και ένα μέρος του τεχνολογικού κόσμου, αυτό που συχνά αποκαλείται “Τεχνο-Δεξιά”, που δεν ενδιαφέρεται πλέον για την αμερικανική δημοκρατία και θέλει να εγκαθιδρύσει μια μορφή διακυβέρνησης από CEOs, απαλλαγμένης από τη γραφειοκρατία και τους όποιους κανόνες που θα λειτουργεί με γνώμονα το συμφέρον. Ολα αυτά μαζί μπορούν κατά κάποιο τρόπο να χαρακτηριστούν ως φασισμός, καθώς οδηγούν σε ένα αυταρχικό σύστημα όπου η εξουσία συγκεντρώνεται στα χέρια λίγων».

Οσο για τη φονική δράση της ICE στην Μινεάπολη τις προηγούμενες εβδομάδες, «κάποιοι εδώ στην Αμερική συνεχίζουν να υποστηρίζουν ότι ο πήχης ανέβηκε μόνο κατά των παράτυπων μεταναστών. Αλλά αυτή η νέα ομοσπονδιακή αστυνομική δύναμη θέτει ένα νέο πρότυπο ανομίας. Λειτουργεί με μια προϋπόθεση ατιμωρησίας (…) όπως αποδεικνύουν οι δολοφονίες στους δρόμους. Η κυβέρνηση τη χρησιμοποιεί, μαζί με την Εθνοφρουρά, για να επιδείξει τη δύναμή της και να δείξει ότι μπορεί να ενεργεί πολύ πέρα από τους κανόνες. Η επιδίωξη είναι να αναδιαμορφωθεί η δημοκρατία». Γεγονός που η Απλμπαουμ είχε καταγγείλει πριν καν ο Τραμπ επανεκλεγεί στον Λευκό Οίκο, με ένα εκτενές άρθρο της με τίτλο «Ο Τραμπ μιλάει σαν τον Στάλιν, τον Χίτλερ και τον Μουσολίνι».

«Ηταν αρκετό να τον ακούσω, για να καταλάβω ότι ο Τραμπ 2.0 θα ήταν πολύ πιο ριζοσπαστικός από τον προηγούμενο. Αρχισε αμέσως να χρησιμοποιεί μια γλώσσα πρωτάκουστη στην αμερικανική πολιτική, περιγράφοντας τους πολιτικούς αντιπάλους ως “ριζοσπάστες μαρξιστές”, ενώ στην πραγματικότητα επρόκειτο για κεντρώους δημοκράτες, και, στη συνέχεια, αποκαλώντας τους μετανάστες “παράσιτα”. Χρησιμοποίησε, μάλιστα, μια αυτούσια έκφραση από ομιλία του Χίτλερ, κάνοντας λόγο για “μετανάστες που δηλητηριάζουν το αίμα του αμερικανικού λαού”, ακριβώς όπως ο Χίτλερ στο “Mein Kampf” μιλούσε για το γερμανικό αίμα που “δηλητηριάζεται” από τους Εβραίους», ανέφερε σχετικά.

«Ο Τραμπ είναι πολύ ακαλλιέργητος για να το επέλεξε ο ίδιος. Το έκανε κάποιος από τους λογογράφους του, αλλά είμαι βέβαιη ότι όλοι τους γνώριζαν ακριβώς από πού προερχόταν αυτή η φράση και σε ποιους απευθυνόταν. Επέλεξαν να χρησιμοποιήσουν απάνθρωπη γλώσσα για να ριζοσπαστικοποιήσουν τη βάση και να την προετοιμάσουν ακριβώς για αυτό που βιώνουμε σήμερα. Δυστυχώς, ο κόσμος προτίμησε να σκεφτεί “ε, είναι ο κλασικός Τραμπ που υπερβάλλει, αλλά δεν θα κάνει αυτά που λέει”. Αντίθετα, σε εκείνα τα λόγια εμπεριέχονταν όλα όσα ζούμε σήμερα», πρόσθεσε η αμερικανίδα ιστορικός (και πολιτογραφημένη Πολωνή ως σύζυγος του πρώην υπουργού Εξωτερικών της χώρας, Ράντοσλαβ Σικόρσκι).

Πώς, όμως, συνέβη η αλλαγή αυτή; «Αλλαξαν οι άνθρωποι που τον περιβάλλουν. Σήμερα ο κύκλος του αποτελείται από πρόσωπα που συσπειρώθηκαν γύρω του μετά την 6η Ιανουαρίου, άνθρωποι έτοιμοι να ανατρέψουν τους θεσμούς, που μισούν το αμερικανικό δημοκρατικό πολιτικό σύστημα και θέλουν να το δουν να καταρρέει. Δυστυχώς, όσοι ψήφισαν τον Τραμπ ως ένδειξη διαμαρτυρίας ή για οικονομικούς λόγους, δεν έχουν κατανοήσει τη σκοτεινή τροπή του “τραμπισμού”», εξήγησε η Απλμπαουμ.

Υπάρχει, όμως και ένας άλλος παράγοντας, που δεν πρέπει να υποτιμάται, οι πόλεμοι στην Ουκρανία και στη Γάζα. «Ο Τραμπ και οι συν αυτώ σαφώς δεν ενδιαφέρονται για τους νόμους, πόσω μάλλον για το διεθνές δίκαιο. Επομένως, μια εισβολή πλήρους κλίμακας, όπως η ρωσική στην Ουκρανία, αποτέλεσε σίγουρα ένα προηγούμενο από το οποίο άντλησαν διδάγματα, θα έλεγα, μάλιστα, ότι τους ενέπνευσε. Το ίδιο και η συμπεριφορά του Ισραήλ, το οποίο επίσης αψήφησε ατιμώρητα το διεθνές δίκαιο.

»Είναι σαφές ότι το επόμενο βήμα είναι η προσπάθεια καταστροφής των διεθνών θεσμών: δεν τους αγαπούν, δεν τους κατανοούν και δεν θέλουν να τηρούν τους κανόνες τους. Αλλωστε το έχουν διατυπώσει ρητά στην Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας τους. Με εκπλήσσει που οι Ευρωπαίοι έπεσαν από τα σύννεφα, για παράδειγμα όσον αφορά τη Γροιλανδία. Διότι αυτή η κυβέρνηση το είπε ξεκάθαρα: μόνο οι Αμερικανοί μετράνε, και από τους Αμερικανούς, μετράνε μόνο οι εκείνοι. Αυτός είναι ο τρόπος που σκέφτονται».

Θα αντέξει η Αμερική; «Αυτή είναι μια πολύ γενική ερώτηση. Μπορώ όμως να σας πω ότι προς το παρόν, όπως είδαμε στη Μινεάπολη, πως οι πιο σκοτεινές δυνάμεις δεν νίκησαν και έχουν ακόμη πολύ δρόμο μπροστά τους. Τα δικαστήρια εξακολουθούν να λειτουργούν καλά, υπάρχουν μέσα ενημέρωσης που ασκούν κριτική δημοσιογραφία και υπάρχει μια ισχυρή αντίσταση των πολιτών».

Πώς, όμως, διασώζεται μια δημοκρατία; «Απαιτείται η προσπάθεια και η δέσμευση όλης της κοινωνίας. Καταρχάς οι άνθρωποι πρέπει να συνεχίσουν να βγαίνουν στους δρόμους και να διαμαρτύρονται ενάντια στις αδικίες, όπως είδαμε να κάνουν οι διαδηλωτές στη Μινεσότα: ακλόνητοι, ψύχραιμοι, αποφασισμένοι. Οι πολιτικοί, ανεξαρτήτως κόμματος, είτε είναι Ρεπουμπλικάνοι είτε Δημοκρατικοί, οφείλουν να εργαστούν για την υπεράσπιση του συστήματος.

»Χρειαζόμαστε επίσης περισσότερη αποφασιστικότητα από τους συμμάχους, τους Ευρωπαίους, αλλά και τους Καναδούς και τους Ασιάτες. Η κολακεία δεν αποδίδει. Οποιος το επιχείρησε, απλώς έκανε τον Τραμπ να αισθάνεται πιο σίγουρος για τον εαυτό του και ενίσχυσε την ιδέα του πως ό,τι κάνει είναι σωστό. Αυτό είναι κάτι το οποίο οι δημοκρατικές κυβερνήσεις παγκοσμίως πρέπει πραγματικά αναστοχαστούν, ώστε να βρουν τον τρόπο να δικτυωθούν και να συνεργαστούν μεταξύ τους».