«ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ»: Το …..Τσιριγώτικο «Προξενείο» στην Αθήνα

Οι παλαιότεροι Κυθήριοι, αυτοί που ξεκίνησαν τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια να πάνε στην πρωτεύουσα και πολλοί από αυτούς να φύγουν μετά μετανάστες στο εξωτερικό (Η.Π.Α., Αυστραλία, Αργεντινή κλπ) γνωρίζουν καλά τι σήμαινε η φράση «πάμε στον Παρνασσό». Και ασφαλώς δεν εννοούσαν το βουνό, αλλά το γνωστό Φιλολογικό Σύλλογο που είχε το κτήριο με τις αίθουσες διαλέξεων, εκθέσεων ζωγραφικής και εκδηλώσεων στην οδό Χρ. Λαδά, εκεί που είναι και σήμερα. Πώς όμως έφθασε αυτό το κτήριο να γίνει στέκι Κυθηρίων, ειδικά όσων κατάγονταν από το Λειβάδι και τα γύρω χωριά;

Η ιστορία ξεκινά το 1925, όταν ένας Έλληνας που καταγόταν από την Άνδρο, ο Σταμ. Παινέτης, παντρεύεται την Κυθηρία Σταματίνα Σαμίου (Παρδάλη) από το Λειβάδι η οποία είχε πάει υπηρέτρια στην οικογένεια του γιατρού Νικ. Στάη (Ασπρονύχη), ο οποίος είχε σπίτι και περιουσία στα Σαμιάδικα (Παρδαλιάνικα) στο Λειβάδι. Ο Στάης προέβλεψε την κατάσταση που θα οδηγούσε στην Καταστροφή κι άφησε έγκαιρα (1922) τη Σμύρνη για τη Λυών της Γαλλίας με επόμενο σταθμό την Αθήνα (Πειραιώς 50). Ήταν πατέρας του Ιω. Στάη γνωστού δικηγόρου και επί έτη προέδρου του Κυθηραϊκού Συνδέσμου Αθηνών. Ο Σταμ. Παινέτης, γνώρισε  τη Σταματίνα στο σπίτι του Στάη και την παντρεύεται, προσλαμβάνεται δε  στον Παρνασσό  εξ αιτίας της συγγενικής του σχέσης  με τον ηγούμενο της Μονής Hurez στη Βράιλα της Ρουμανίας Χρύσανθο Παινέτη, ο οποίος είχε κάνει μεγάλη δωρεά για την ίδρυση εκεί Παρθεναγωγείου για 1000 κορίτσια και ο τότε πρόεδρος στον Παρνασσό Τιμ. Αργυρόπουλος θεώρησε υποχρέωση να προσλάβει τον ανιψιό του εισπράκτορα στο Σύλλογο, στον οποίο τώρα πρόεδρος ήταν ο Ιπποκράτης Καραβίας.

Με την κατάληψη της χώρας το 1941 οι Γερμανοί επιτάσσουν τον Παρνασσό και τον μετατρέπουν σε Στρατοδικείο με αποτέλεσμα ο Παινέτης με την οικογένειά του να βρουν καταφύγιο στα Κύθηρα, στα οποία έφθασε από το Κερατσίνι με ένα καΐκι ενός Σουρή. Όπως χιλιάδες άλλοι Κυθήριοι τότε, κατάφερε να γλυτώσει από την πείνα και με την απελευθέρωση επιστρέφει στον Παρνασσό και σιγά-σιγά παίρνει κοντά του 4 στενούς συγγενείς της γυναίκας του, τους, Ιω. Ν. Σάμιο (Παρδάλη), Παν. Ν. Σάμιο (Παρδάλη), Γιώργο Ι. Σάμιο (Λάγαρη) και Θεόδ. Π. Λουράντο (Καλησπέρη), που μαζί με τον εγγονό  του, τον Παν. Ανδρ. Σάμιο, που θα τον υιοθετήσει αργότερα και θα πάρει το επώνυμο Παινέτης, συμπλήρωναν  το προσωπικό του Παρνασσού, όλοι Κυθήριοι, φυσικά. (Ο Ανδρ. Σάμιος ήταν κι αυτός Παρδάλης, αλλά του είχαν «κολλήσει» και το παρωνύμιο Νταρινταντιές, από ένα τραγούδι)

Με τόσους Κυθηρίους εκεί ήταν φυσικό, όλοι οι γνωστοί, συγγενείς και φίλοι μόλις έφταναν στην Αθήνα τα δύσκολα χρόνια που ακολούθησαν την Κατοχή, να ζητούν «καταφύγιο» στον Παρνασσό. Σιγά-σιγά τα υπόγεια του Συλλόγου φιλοξενούσαν πολλούς Κυθήριους που γλύτωναν τα έξοδα για κανένα φτηνό ξενοδοχείο. Ενδιαφέρον έχει ότι οι υπάλληλοι που προαναφέρθηκαν είχαν στήσει ολόκληρη «επιχείρηση» για να φιλοξενούν τόσους ανθρώπους, μερικούς μάλιστα για μεγάλα διαστήματα. Μόλις έκλειναν τις μπάρες στις πόρτες στο κτήριο, στις  10.00μμ, άλλους έβαζαν στο καμαρίνι, άλλους κοίμιζαν στον καναπέ στο εντευκτήριο του Β’ ορόφου κι άλλους στρωματσάδα όπου μπορούσαν. Το πρωί, νωρίς-νωρίς «εξαφανίζονταν» άπαντες, αν και είναι βέβαιον ότι ο καλοκάγαθος πρόεδρος που έμενε μόνιμα εκεί ήταν αδύνατον να μην είχε πάρει είδηση τι γινόταν. Πολλοί θυμούνται στο Λειβάδι τους δικούς τους να τους λένε μόλις γύριζαν από την Αθήνα: -«έμεινα στον Παρνασσό», λες κι ήταν ξενοδοχείο. Λέγεται, μάλιστα, ότι ο αείμνηστος πρόεδρος του Κυθηραϊκού Συνδέσμου Αθηνών Νικ. Φατσέας, που διαδέχθηκε τον Ιω. Στάη,  είχε μείνει μεγάλο διάστημα εκεί όταν σπούδαζε στη Νομική, πιθανόν για όλα τα χρόνια! Για κάποιο διάστημα φιλοξενήθηκε εκεί ως φοιτητής κι ο αργότερα γνωστός Συνταγματολόγος Γ.Ι.Κασιμάτης. Όμως, η σημαντικότερη βοήθεια, που πρόσφερε ο Σταμ. Παινέτης στους Κυθήριους, ίσως σε ανταπόδοση της φιλοξενίας στα πάτρια της συζύγου επί Κατοχής, ήταν σε όσους έρχονταν στην Αθήνα να βγάλουν τα χαρτιά τους και να πάρουν το δρόμο της ξενιτιάς. Σίγουρα αυτοί που έμειναν στον Παρνασσό ήταν εκατοντάδες και θυμούνταν για χρόνια με ευγνωμοσύνη τη φιλοξενία τους εκεί και τα χρήματα που γλύτωσαν. Πολλοί από αυτούς ζουν ακόμη κι όσοι έζησαν αυτή τη  φιλοξενία εκεί την θυμούνται με αγάπη για τους φιλόξενους Κυθηρίους που δεν έλεγαν όχι σε κανέναν. Αυτό το τελευταίο έκανε τον αείμνηστο Γιάννη Λουράντο-Πιέρο να πει το αμίμητο: «ο Παρνασσός ήταν το άτυπο … «Προξενείο» των Κυθηρίων, που έφευγαν μετανάστες στα χρόνια της μεγάλης φυγής» δηλ. μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1960. Και κλείνουμε με κάτι καθαρά ….Τσιριγώτικο, που είναι και  το επιστέγασμα της σύντομης αυτής ιστορίας. Στην ταράτσα του Παρνασσού ο Σταμ. Παινέτης είχε φτιάξει ένα αυτοσχέδιο κοτέτσι με κότες και κουνέλια για να ζήσει τη φαμελιά του.

Σημ. «Κ»: Ευχαριστούμε θερμά το φίλο Παν.  Παινέτη για τις πληροφορίες και το φωτογραφικό υλικό.

 

 

 

 

 

 

 

 

---

 

Δημοσιεύθηκε στην έντυπη έκδοση της εφημερίδας ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ στο φύλλο Ιουλίου – Αυγούστου 2025