Νερό και περιβάλλον. Μια χώρα χωρίς στρατηγική;

ΣΥΝΗΘΩΣ κάθε καλοκαίρι το θέμα της επάρκειας νερού είναι στην πρώτη θέση της επικαιρότητος και στην εφημερίδα μας. Φυσικά δεν είναι δύο θέματα, αλλά ένα και τα διαχωρίζουμε απλά για έμφαση. Αυτό που μάς κίνησε εδώ και καιρό την περιέργεια είναι ένα «εύρημα» της ηλεκτρονικής μας έκδοσης, στην οποία το περιβάλλον αποτελεί ξεχωριστή ενότητα και το νερό μόνιμη ευαισθησία. Το απροσδόκητο εύρημα είναι ότι οι αριθμοί αναγνωσιμότητος (που είναι ορατοί σε όλους) είναι εξαιρετικά χαμηλοί στα θέματα αυτά σε αντίθεση με άλλα για τα οποία δεν υπάρχει τουλάχιστον κανένας κίνδυνος όποια πορεία και να είχαν ή θα πάρουν (π.χ. ιστορικά, λαογραφικά, φωτογραφικά κλπ)

Τι κάνουμε λάθος άραγε και δεν έχουμε καταλάβει ότι η κλιματική αλλαγή είναι παρούσα και αποτελεί άμεση απειλή για τον πλανήτη; Και μάλιστα τη στιγμή, που, ακόμα και οι μεγαλύτερες τράπεζες του κόσμου σχεδιάζουν τη στρατηγική τους και τα σχέδιά τους μαζί με τις βαθμολογήσεις των επενδύσεών τους, ανάλογα με τους περιβαλλοντικούς κινδύνους;  Και για το μικρό μας νησί, τι δεν έχουμε καταλάβει ή τι κάνουμε ότι δεν βλέπουμε, όταν από το 2010 κραυγάζουν οι ειδικοί για ερημοποίηση στην γειτονιά μας, (π.χ. Κρήτη, όπου υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία) στην οποία φέτος τα αποθέματα νερού, παρά τις καλλίτερες βροχοπτώσεις έπεσαν ακόμα πιο κάτω;

Και το πλέον κρίσιμο ερώτημα: το κράτος βλέπει; Λαμβάνει μέτρα; Ή κλωτσάει το μπαλάκι παρακάτω; Και μην ρωτήσετε αν θα πρέπει να …αυξήσει τις βροχοπτώσεις, που προφανώς δεν μπορεί. Μπορεί όμως να μειώσει τη σπατάλη, να βάλει φρένο στην αλόγιστη χρήση, να εφαρμόσει καινοτόμες μεθόδους και αρκετά ακόμη. Δεν τα κάνει θα πείτε; Τα κάνει σχεδόν όλα, αλλά όλα μισά. Εξαγγέλλει χωρίς να νομοθετεί άμεσα, νομοθετεί χωρίς να εφαρμόζει, παρακολουθεί χωρίς να επιβάλλει τις αποφάσεις του. Γιατί; Είναι ανίκανο; Ίσως και αυτό, αλλά κύριοι παράγοντες είναι δύο «καταραμένοι». Το άτιμο το πολιτικό κόστος και η τρισάθλια γραφειοκρατία. Για το ακατάλληλο, ισχνό και ανεπαρκέστατο πολιτικό προσωπικό δεν χρειάζονται πολλά. Αρκεί να δει κανείς ποίοι εκλέγονται βουλευτές, ειδικά στα κόμματα διαμαρτυρίας και θα καταλάβει! (Αποτυχημένοι ηθοποιοί, παράξενοι «επιστήμονες», μαζί με κάποιους χασάπηδες που τυχαία ένα κύμα τους έστειλε ψηλά! Απογοήτευση και μιζέρια. Και όχι ότι όλοι οι άλλοι είναι πολύ μπροστά για να καλύψουν το χώρο!)

Αν πάμε στο πλέον κρίσιμο θέμα, στο νερό, η χώρα μας, σύμφωνα με μελέτη της Ε.Ε. είναι ήδη  σε επίπεδο συναγερμού για όλη σχεδόν τη Νότια χώρα. Όλη η Ευρώπη αντιμετωπίζει κάποια μορφή ξηρασίας στο 40%. Την ίδια ώρα η Κύπρος, το κράτος με το μεγαλύτερο πρόβλημα, έφθασε να επαναχρησιμοποιεί νερό για άρδευση στο 90% και η Ισπανία στο 60%. Η Ελλάδα μην το ρωτάτε! Μάς πάνε στο Ευρωδικαστήριο, γιατί  εφαρμόζουμε ελάχιστα από όσα αποφασίζονται και από όσα έχουμε ανάγκη στην περιβαλλοντική πολιτική.

Και η Ε.Ε. προτείνει μείωση κατανάλωσης νερού μέχρι το 2030 κατά 10%, όταν, ακόμη και η Αθήνα κινδυνεύει να βρεθεί σύντομα με τεράστιο έλλειμμα νερού και τώρα αρχίζουν να προγραμματίζουν έργα.

Σ.Σ. Για να μην είμαστε άδικοι, στα μέσα Ιουνίου ο Αντ/δρος της Κυβέρνησης κ. Χατζηδάκης συγκάλεσε ευρεία σύσκεψη για το θέμα της λειψυδρίας, προφανώς μετά και από τα Ευρωπαϊκά «καμπανάκια». Σωστό, αλλά μάλλον αργά ξυπνήσαμε…

Αν ρωτήσουμε και για το νησί μας τώρα, λίγα θα μπορούσαν να γίνουν χωρίς τα κρατικά κονδύλια. Σωστά τα μέτρα για τις αφαλατώσεις, αλλά τα δίκτυα υποφέρουν από παλαιότητα και άλλες αμαρτίες. Όσον αφορά τη μείωση της κατανάλωσης, μάλλον κανένας μας δεν την εφαρμόζει. Πέρσι με την τραγική κατάσταση στις βροχοπτώσεις πότιζαν ακόμη και μποστάνια με το νερό του δικτύου! Εδώ, φυσικά, είναι θέμα παιδείας και συνείδησης καθενός από μας, αφού ο Δήμος δεν διαθέτει Δημοτική Αστυνομία, αλλά και να διέθετε δύσκολα θα άλλαζαν τα πράγματα.

Παράλληλα, λίγες επιχειρήσεις διέθεταν τις ειδικές συσκευές εκτόξευσης για πλύσιμο χώρων που κάνουν τεράστια οικονομία και στοιχίζουν πολύ λίγο. Οι περισσότεροι άφηναν τα λάστιχα ανοιχτά με το ….δάχτυλο για πιεστικό! Αλλά μετά διαμαρτύρονταν γιατί δεν είχαν νερό. (Το οποίο μάλιστα μερικοί δεν πλήρωναν καν!) Και για να αποκτήσει ο Δήμος Δημοτική Αστυνομία να παίρνει μέτρα θέλουμε χρόνια και για όλα τα άλλα …αιώνες.

Και ένα επιμύθιον, το οποίο προέκυψε από τον εορτασμό (!) της Παγκόσμιας ημέρα για το Περιβάλλον (5 Ιουνίου). Διαβάσαμε ολοσέλιδες καταχωρήσεις στον τύπο από 11 σοβαρές οικολογικές οργανώσεις που ζητούσαν, ανάμεσα σε άλλα, απόλυτα σωστά, και: «….να εγκαταλειφθούν τα σχέδια για εξορύξεις και να ανασχεδιαστούν οι πολιτικές για ΑΠΕ, να διασφαλιστεί η προστασία των natura και να πάει η χώρα σε καθαρή ενεργειακή μετάβαση». Αυτονόητο ότι συμφωνεί κανείς εύκολα σε όλα, αλλά μένει και ένα αιωρούμενο ερώτημα. Η ενέργεια για την ενεργειακή μετάβαση από πού θα προκύψει; Θα το προτιμούσαμε ξεκάθαρο. Π.χ. από φωτοβολταϊκά ή από πυρηνικούς σταθμούς; Όχι είπατε; Μα δεν αγοράζουμε ενέργεια σήμερα π.χ. από Γαλλία ή Βουλγαρία με παραγωγή από πυρηνικά εργοστάσια; Ή δεν αγοράζουμε πετρέλαιο και φυσικό αέριο; Μήπως δεν πειράζει επειδή οι εξορύξεις είναι αλλού; Μα από αυτά, ειδικά τα πυρηνικά, αν γίνει κάτι κακό, κινδυνεύουν όλοι παντού! Όλα αυτά έχουν σχέση και με τα καθ’ ημάς. Αν προτείνει κανείς ΟΧΙ στην Α,Β,Γ,….Χ, λύση οφείλει να πει τι αντιπροτείνει. Όχι αόριστα. Δηλαδή δεν θα μάς έκοφτε αν βρίσκαμε φτηνή ενέργεια, αλλά θα κινδύνευαν άλλες χώρες ή άλλες περιοχές της χώρας μας, όπως παλαιότερα η Μεγαλόπολη και η Πτολεμαΐδα από το λιγνίτη;  Λέμε τώρα…. Προς το παρόν μόνον αυτά. Και πολλά είπαμε, αλλά δεν μπορούμε να μην διαπιστώνουμε μία κάποια υποκρισία για να μην πούμε υστεροβουλία σε κάθε κριτική που δεν συνοδεύεται από ΠΡΟΤΑΣΗ. Και σαφείς προτάσεις δεν είδαμε πουθενά! Ούτε καν στις δικές μας στο νησί πρόσφατες κριτικές και αφορισμούς, άσχετα αν περιείχαν και πολλές σωστές διαπιστώσεις.

Υ.Γ. Όσον αφορά το νερό στα Κύθηρα, γράψαμε αρκετά το χρόνο που πέρασε, να σημειώσουμε όμως 2-3 πράγματα για το καλοκαίρι, που μάλλον με «μπαλώματα» θα περάσει και φέτος. Ολοκληρώθηκε το έργο αντικατάστασης δικτύου στην «διαβολοπεριοχή» Αρωνιάδικα, Αλοϊζιάνικα, Φριλιγκιάνικα και όλοι ελπίζουν για εκεί. Παρόμοια έργα έγιναν και σε άλλες περιοχές και μένει να δούμε το αποτέλεσμα. Μία άλλη, όμως, πολύπαθη περιοχή (Σταυρός-Ξερονιάματα) μάλλον δύσκολα να ολοκληρωθεί το έργο φέτος, αφού έγινε μεν ανάθεση, αλλά ακόμη να πέσουν οι υπογραφές και οι προβλέψεις δεν είναι ότι θα ξεπεραστούν τα προβλήματα πριν «κορακιάσουν» ξανά. Ανάλογα και μεγαλύτερα θα είναι τα προβλήματα και στην Αγία Πελαγία, που εκεί μεν νερό υπάρχει άφθονο από τις αφαλατώσεις, το δίκτυο όμως το άφησε ο ανάδοχος, αφού δεν τον πλήρωναν, όπως ακούστηκε και δύσκολα θα προλάβει ο νέος να ολοκληρώσει. Ίδωμεν κι εδώ.

---

Δημοσιεύθηκε στην έντυπη έκδοση της εφημερίδας ΚΥΘΗΡΑΪΚΑ στο φύλλο Ιουλίου – Αυγούστου 2025