Η Χύτρα, ο τουρισμός και κάποιες προτάσεις

Παρακολουθούμε με προσοχή όλα όσα δημοσιοποιούνται σχετικά με το θέμα της Χύτρας και είχαμε σκοπό να αναφερθούμε διεξοδικά στο επόμενο φύλλο της έντυπης έκδοσής μας το Μάρτιο. Όμως, αφ’  ενός οι διαστάσεις που παίρνει το θέμα, αφ’ ετέρου ένα τυχαίο θέμα σχετικά με έναν πίνακα ζωγραφικής με τη Γέννηση της Αφροδίτης και τη Χύτρα μας αναγκάζει να καταθέσουμε εδώ τις σκέψεις μας. Ξεκινούμε με αυτό που είχαμε ετοιμάσει ήδη από τις αρχές Φεβρουαρίου, όταν δεν είχε τεθεί το θέμα, σε συνεννόηση με τη συνεργάτιδά μας Ελένη Χάρου και μετά από ένα γράμμα της κοινής φίλης μας, από τη Φλωρεντία και φίλης των Κυθήρων με σπίτι στο Καψάλι, Αθηνάς Φορκόνι. Διαβάστε το πρώτα και ακολουθούν οι σκέψεις μας. (Σημείωση: δεν έχουμε αλλάξει ούτε κεραία από το δημοσίευμά που ήταν έτοιμο).

Πίνακας  του 16^ου αιώνα με τη Χύτρα και οι προεκτάσεις του.

«Ένας πίνακας (τοιχογραφία) του γνωστού Ιταλού ζωγράφου Giorgio Vassari  με τίτλο «Η γέννηση της Αφροδίτης», που φιλοτέχνησε το 1555 και βρίσκεται στο περίφημο Μουσείο Palazzo Vecchio της Φλωρεντίας, μάς έβαλε μπελάδες και …ιδέες. Τον πίνακα εντόπισε και έστειλε αντίγραφό του στην Ελένη Χάρου η φίλη από την Φλωρεντία Αθηνά Φορκόνι, που παρατήρησε ότι η απεικόνιση της νησίδας Χύτρα έχει μία παράδοξη πιστότητα για μία εποχή που δεν υπήρχαν …φωτογραφίες. Όντως, για όποιον προσέξει τον πίνακα η απόδοση της Χύτρας σ’ αυτόν είναι απόλυτα πιστή. Δύο αιτίες γι’  αυτό μπορέσαμε να δούμε. Είτε ο ζωγράφος είχε επισκεφθεί τα Κύθηρα, είτε ήταν γνώστης κάποιας γκραβούρας που απέδιδε πιστά τη βραχονησίδα. Για το πρώτο δεν μπορέσαμε να εντοπίσουμε κάτι σχετικό, δεν είναι όμως ιδιαίτερα πιθανό. Γκραβούρες της εποχής αναζητήσαμε, αλλά δεν βρήκαμε, ενώ οι μεταγενέστερες που πλησιάζουν οπτικά το βράχο δεν έχουν αξία γιατί ακριβώς είναι δύο αιώνες μεταγενέστερες. Άρα το μυστήριο παραμένει και ίσως τώρα που τίθεται να βρεθεί κάποιος να το λύσει. Όμως, εκτός από αυτόν τον ευχάριστο γρίφο, που όμως δεν οδήγησε στο να δοθεί απάντηση, ο πίνακας αυτός, όπως και άλλοι με το ίδιο θέμα, μάς  έβαλε πάλι ιδέες. Και λέμε πάλι, γιατί έχουμε γράψει σε αυτή την εφημερίδα εδώ και πολλά χρόνια μία ιδέα, που μένει ακόμη …ιδέα.

Στα Κύθηρα γενικά δεν έχουμε αγάλματα εκτός από μερικές προτομές ευεργετών και αυτές λίγες, γιατί ως φαίνεται έχουμε το κακό συνήθειο να τους …ξεχνάμε. Αν πάει κανείς στις Ιταλικές πόλεις θα τις βρει γεμάτες αγάλματα, περίφημες συνθέσεις καλλιτεχνών και προσφορές από μαικήνες της τέχνης στις πόλεις τους. Στη Βερόνα π.χ. θα δούμε τα αγάλματα του Ρωμαίου και της Ιουλιέττας από το γνωστό έργο του Σαίξπηρ. Χιλιάδες τουρίστες επισκέπτονται το χώρο, ενώ έχει διαδοθεί η φήμη ότι θα έχει τύχη στον έρωτα όποιος «χουφτώσει» («σεξουαλική παρενόχληση» στη σύγχρονη γλώσσα…) το στήθος της Ιουλιέττας. Τουριστική ατραξιόν φυσικά. Η ιδέα μας ήταν και την ξαναβάζουμε στο τραπέζι να το δει ο Δήμαρχος και η τουριστική επιτροπή του Δήμου, να γίνει μία μαρμάρινη σύνθεση με τη θεά του έρωτα και να τοποθετηθεί στο πιο προσιτό και επισκέψιμο σημείο των Κυθήρων. Η μυθολογική γέννηση της θεάς στο νησί μας, που από αυτήν έλαβαν το αρχαίο επίθετο «ζάθεα» (=πανάγια) είναι το καλλίτερο διαβατήριο για τουριστική προβολή. Δείτε τι γίνεται σε όλο τον κόσμο, από τη Γοργόνα της Κοπεγχάγης μέχρι το γλυπτό Απόλλων και Δάφνη του Μπερνίνι στη Βίλλα Μποργκέζε στη Ρώμη. Στις Η.Π.Α. των οποίων η ιστορία αρχίζει πριν λίγους αιώνες προβάλλουν μέχρι τις παντούφλες του Ουάσιγκτον. Εμείς δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι, όταν έχουμε κοτζάμ θεά της Ομορφιάς; (Και για τους συντηρητικούς ή τους …υποκριτές να θυμίσουμε ότι η Αφροδίτη ήταν και προστάτις της οικογένειας). Γιατί δεν θα πούμε όχι στο άγαλμα με τους Συμιακούς σφουγγαράδες ή την ιστορική και αισθητική «πατάτα» με τον Κολοκοτρώνη, εδώ όμως μπορούμε να βάλουμε τις βάσεις μίας τουριστικής προβολής που μπορεί να ανάψει φωτιές στην παγκόσμια τάξη των ερωτευμένων (εκτός από την άλλη φωτιά που ήδη έχουν…) Εμπρός κ. Δήμαρχε. Τι περιμένεις;»

Ο πίνακας.

Και πάμε στο θέμα που δημιουργήθηκε με την ανάλυσή μας και όσο το δυνατόν πλέον συνοπτικά.

Η Εγχώριος ως οιονεί ΟΤΑ των Κυθήρων είναι φυσικό να αναζητεί έσοδα για να μπορεί να επιτελέσει το έργο της, ενώ ο Δήμος, που είναι ιδιοκτήτης της περιουσίας που διαχειρίζεται η Εγχώριος, δικαιούται ένα μέρος από αυτά, εάν και όποτε …περισσεύουν. Για τη φύση της Εγχωρίου και την χρησιμότητά της για τα Κύθηρα έχουμε γράψει πολλές φορές, τώρα δε δεν επαναλαμβάνουμε τα ίδια. Όποιος όμως επιθυμεί μία πρόσφατη ανάλυση μπορεί να διαβάσει τη νηφάλια τοποθέτηση του συνεργάτη και φίλου Κοσμά Μεγαλοκονόμου, που έκανε πολύ πρόσφατα στο διαδίκτυο. (Βλ. ΕΔΩ).

Η ιδέα για ένα έσοδο από τους επισκέπτες ενός δημοφιλούς προορισμού, ούτε πρωτότυπη είναι, ούτε καινούργια. Σε πολλές χώρες οι επισκέψεις επιβαρύνονται με ένα μικρό τέλος, συνήθως, για να υπάρχουν έσοδα για τη συντήρηση των χώρων αυτών (π.χ. άλση Βουκουρεστίου, χώροι αναψυχής στην Κροατία και άπειρα άλλα). Επομένως κι εδώ θα μπορούσε να καθορισθεί μικρό τέλος σε μερικούς προορισμούς και η Χύτρα θα μπορούσε να είναι ένας από αυτούς. Όμως εδώ υπεισέρχονται δύο αρνητικοί παράγοντες.

Ο πρώτος είναι ο αιφνιδιασμός. Αυτά τα θέματα, συζητούνται, ωριμάζουν και εφαρμόζονται, έτσι ώστε να έχουν την κατά το  δυνατόν ευρύτερη αποδοχή και συναίνεση. Ανεξάρτητα αν η επιβολή ενός τέλους έχει λογική τα παραπάνω αποτελούν αναγκαίο όρο για τη συνέχεια.

Ο δεύτερος παράγων είναι ότι, όπου επιβάλλονται ανάλογα τέλη αυτό γίνεται για να καλύψουν, όχι μόνον λειτουργικά κόστη, αλλά, κυρίως, για να γίνονται έργα και να παρέχονται υπηρεσίες στο κοινό, το οποίο επιβαρύνεται με τα τέλη αυτά. (Η άποψη ότι τα τέλη θα επιβαρύνουν τους οργανωτές  δεν επαρκεί, αφού όλα αυτά, συνήθως καταλήγουν να προστίθενται στο κόστος ξενάγησης, εισιτηρίων κλπ). Εδώ, λοιπόν, η επιβολή ενός τέλους θα επιβάρυνε τους παραπάνω, ενώ, μέχρι τώρα τουλάχιστον, κανένα έργο δεν έχει γίνει ή προγραμματισθεί εκεί με ανταποδοτικό χαρακτήρα, όπως επιβάλλεται σε ανάλογες περιπτώσεις και ειδικά αυτές που προαναφέραμε.

Για να μην ταλαιπωρούμε τους αναγνώστες, προχωρούμε κατ’ ευθείαν στο συμπέρασμα.

Δεν αμφισβητούμε, ούτε το δικαίωμα, ούτε τις προθέσεις της Επιτροπής που έλαβε τη σχετική απόφαση, αφού και το δικαίωμα είχε και η αναζήτηση πόρων ήταν και είναι θεμιτή. Εξ άλλου, τα μέλη της Επιτροπής έχουν νωπή σχετικά την ετυμηγορία εκλογής τους, ανεξάρτητα αν αυτή γίνεται –και ορθώς νομίζουμε- με έμμεση εκλογή. Αποτελούν δε άπαντα εγνωσμένου κύρους στελέχη της τοπικής κοινωνίας με μακρά εμπειρία στον επαγγελματικό και αυτοδιοικητικό χώρο. Εν όψει όμως όλων των προαναφερθέντων θεωρούμε  ότι η σχετική απόφαση πρέπει να επανατεθεί για να περιβληθεί με το κύρος όσων αναφέρουμε παραπάνω και ιδίως με μία ευρύτερη συναίνεση. Αυτό δεν θα ήταν μόνο μία πράξη σωφροσύνης, η οποία πρέπει να διέπει όλους τους ασκούντες εξουσία στις αποφάσεις τους, αλλά θα έδινε διέξοδο, τόσο σε όσους ενδεχομένως θίγονται από τον αιφνιδιασμό, αλλά και όσους βλέπουν το θέμα μέσα από το ιδεολογικό του περίβλημα, που αφορά καθαρά τον τουριστικό και πολιτιστικό χαρακτήρα της βραχονησίδος-εμβλήματος του νησιού μας.

Κι εδώ καταλήγουμε με αυτό που αναφέρουμε στο άρθρο μας που προτάσσουμε και το οποίο μόνον τυχαία δεν είχε ήδη δημοσιευθεί πριν τα γεγονότα που σχολιάζουμε. Ο Δήμος, η Τουριστική Επιτροπή και η Εγχώριος μπορούν και πρέπει να λάβουν σοβαρά υπ’ όψιν την αξιοποίηση του μυθολογικού συμβάντος της γέννησης της Αφροδίτης, τη σύνδεσή της κατά την Αναγέννηση με τα Κύθηρα και, όπως τώρα φαίνεται στον πίνακα, και με τη Χύτρα και να ξεκινήσουν μία συντονισμένη παγκυθηραϊκή προσπάθεια για τουριστική αξιοποίηση όλων αυτών. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο  θα βρουν θέση και θα γίνουν αποδεκτά και όποια μικρά τέλη θα απαιτηθούν για να υλοποιηθούν όλα αυτά τα οράματα, των  οποίων η υλοποίηση έχει καθυστερήσει πολύ. Στο χέρι όλων όσων αναφέρθηκαν πριν είναι να λάβουν άμεσα τις σωστές αποφάσεις. Θα είναι σωφροσύνη και όχι υπαναχώρηση, εκκίνηση προς τα μπρος και όχι πισωγύρισμα.