Ο Δείκτης αποκαλύπτει έναν κόσμο που βουλιάζει στη Διαφθορά

«Κάτω από τη βάση» βαθμολογείται ο κόσμος στον έλεγχο της διαφθοράς. Για πρώτη φορά μετά από τουλάχιστον μια δεκαετία ο παγκόσμιος μέσος όρος του Δείκτη Αντίληψης Διαφθοράς μειώθηκε σε μόλις 42 στα 100. Η συντριπτική πλειοψηφία των χωρών δεν καταφέρνει να διατηρήσει τη διαφθορά υπό έλεγχο: 122 από τις 182 βαθμολογούνται κάτω από 50. Μόνο πέντε χώρες συγκεντρώνουν πλέον βαθμολογία άνω του 80.

Ο Δείκτης Αντίληψης Διαφθοράς (CPI) της Transparency International μετρά τα αντιληπτά επίπεδα διαφθοράς στον δημόσιο τομέα σε 182 χώρες και εδάφη, βασιζόμενος σε 13 ανεξάρτητες πηγές δεδομένων και χρησιμοποιώντας μια κλίμακα από το 0 (πολύ διεφθαρμένη) έως το 100 (πολύ καθαρή).

Το Ηνωμένο Βασίλειο και οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέγραψαν νέα χαμηλά επίπεδα, ενώ στην κορυφή της κατάταξης, με τις καλύτερες επιδόσεις και τα χαμηλότερα επίπεδα διαφθοράς, βρέθηκε για ακόμη μία χρονιά η Δανία, ενώ στο άλλο άκρο της λίστας βρέθηκε το Νότιο Σουδάν.

Η Ελλάδα είναι ανάμεσα στις χώρες που βελτιώθηκαν: Σύμφωνα με την έκθεση, έπιασε τη «βάση» καταγράφοντας βαθμολογία 50/100 (από 49 το 2024) και βρίσκεται την 56ή θέση της  κατάταξης.

Οπως έγραψε ο Guardian, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η υποχώρηση που παρατηρείται ακόμη και σε χώρες με μακρά δημοκρατική παράδοση. Η έκθεση επισημαίνει ότι εξελίξεις στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και αποκαλύψεις που σχετίζονται με την υπόθεση Επσταϊν, ενδέχεται να επιδεινώσουν αυτήν την αρνητική πορεία.

Το Ηνωμένο Βασίλειο ακολουθεί καθοδική τροχιά εδώ και περίπου μία δεκαετία, γράφει ο Guardian. Από την έβδομη θέση το 2015 βρέθηκε το 2025 στην 20ή, συγκεντρώνοντας 70 βαθμούς σε κλίμακα έως το 100, έναν λιγότερο από την προηγούμενη χρονιά. Σύμφωνα με την Transparency International, η μικρή αλλά σταθερή πτώση συνδέεται με ζητήματα που αφορούν και τα δύο μεγάλα κόμματα τα οποία αναμετρήθηκαν στις εκλογές του 2024.

Η έκθεση επισημαίνει ότι το υψηλό κόστος των προεκλογικών εκστρατειών ενίσχυσε την εξάρτηση των πολιτικών από χρηματοδότες. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι οι Συντηρητικοί έλαβαν περίπου 15 εκατομμύρια λίρες από έναν μόνο δωρητή μέσα σε λιγότερο από έναν χρόνο, γεγονός που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, ιδίως όταν αποκαλύφθηκε ότι ο συγκεκριμένος επιχειρηματίας είχε διατυπώσει ρατσιστικά και σεξιστικά σχόλια. Παράλληλα, αναφορές ότι ο Ελον Μασκ εξέταζε το ενδεχόμενο να προσφέρει δωρεά ύψους 100 εκατομμυρίων δολαρίων στο κόμμα Reform UK ενίσχυσαν τις ανησυχίες για την επιρροή ισχυρών οικονομικών παραγόντων στην πολιτική ζωή.

Κριτική διατυπώθηκε και για το Εργατικό Κόμμα, σημειώνει ο Guardian, όταν έγινε γνωστό ότι ο μεγαλύτερος δωρητής του είχε προνομιακή πρόσβαση στην πρωθυπουργική κατοικία, ενώ η έκθεση αναφέρεται γενικότερα σε επικρίσεις για πολιτικούς διορισμούς που συνδέονται με χρηματοδότες κομμάτων. Η οργάνωση προειδοποίησε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο είναι αντιμέτωπο με νέα σκάνδαλα, ιδίως μετά από αποκαλύψεις σχετικά με σχέσεις δημόσιων προσώπων με τον Επσταϊν.

Ο διευθύνων σύμβουλος της Transparency International UK τόνισε ότι η συνεχής πτώση δεν μπορεί να θεωρηθεί συγκυριακή, αλλά υπάρχει κίνδυνος να εξελιχθεί σε μόνιμο χαρακτηριστικό της πολιτικής κουλτούρας.

Οι ΗΠΑ έπεσαν από την 28η στην 29η θέση, με τη χαμηλότερη βαθμολογία που έχουν καταγράψει ποτέ και πέρασαν πίσω από τη Λιθουανία. Η Transparency International εκτιμά ότι υπάρχει κίνδυνος περαιτέρω πτώσης, επισημαίνοντας ότι τα στοιχεία της έκθεσης δεν αποτυπώνουν πλήρως όλες τις εξελίξεις του 2025, δηλαδή του πρώτου έτους της δεύτερης θητείας Τραμπ.

Στην ανάλυση ο Guardian επισημαίνει φαινόμενα που προκαλούν ανησυχία, όπως η χρήση δημόσιων αξιωμάτων για τον περιορισμό ανεξάρτητων φωνών, η αυξανόμενη σύγχυση μεταξύ ιδιωτικών και δημόσιων συμφερόντων, η πολιτικοποίηση δικαστικών και εισαγγελικών αποφάσεων και ενέργειες που ενδέχεται να πλήττουν την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, ελάχιστες χώρες κατέγραψαν πολύ υψηλές επιδόσεις. Μόνο επτά συγκέντρωσαν βαθμολογία άνω των 80 μονάδων: Δανία, Φινλανδία, Σιγκαπούρη, Νέα Ζηλανδία, Νορβηγία, Σουηδία και Ελβετία. Στον αντίποδα, το Νότιο Σουδάν και η Σομαλία βρέθηκαν στην τελευταία θέση, με χώρες όπως η Βενεζουέλα, η Υεμένη και η Λιβύη να καταγράφουν επίσης πολύ χαμηλές επιδόσεις.

Η Transparency International τονίζει ότι η πτωτική τάση, ιδιαίτερα στις δημοκρατίες, αποτελεί σοβαρή προειδοποίηση. Ο διεθνής συσχετισμός δυνάμεων γίνεται όλο και πιο ανταγωνιστικός, ενώ παρατηρείται συχνά αδιαφορία για διεθνείς κανόνες. Ταυτόχρονα, οι ένοπλες συγκρούσεις και η κλιματική κρίση επιβαρύνουν την κατάσταση, ενώ οι κοινωνίες εμφανίζονται ολοένα πιο πολωμένες.

Για να αντιμετωπιστούν αυτές οι προκλήσεις, επισημαίνει η οργάνωση, απαιτούνται ηγεσίες με αρχές και ισχυροί, ανεξάρτητοι θεσμοί που λειτουργούν με διαφάνεια και λογοδοσία. Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις παρατηρείται έλλειμμα καλής διακυβέρνησης και υπεύθυνης πολιτικής ηγεσίας, γεγονός που επιτείνει την κρίση εμπιστοσύνης.